محسن جعفری فشارکی، عضو سابق کمیته آب استان تهران در گفت وگو با انرژی مدیا با اشاره به ابعاد ناشناخته اتلاف منابع در بخش تاسیسات آب در حوزه خانگی گفت: بحران آب در ایران تنها محدود به کاهش نزولات جوی و مدیریت سدها نیست، بلکه واقعیتی که در سایه این چالش‌های کلان کمتر دیده می‌شود، فرسودگی خزنده در زیرپوست شهرهای ما و به‌ویژه درون ساختمان‌هاست. در حقیقت بخش مهمی از بحران کم ابی ناشی از تضاد میان وضعیت شبکه شهری و شبکه داخلی ساختمان‌هاست.
عضو سابق هیات رئیسه نظام مهندسی ساختمان تهران افزود: شرکت آب و فاضلاب برای مقابله با هدررفت، استراتژی قطع شبانه آب را در دستور کار دارد که اگرچه با هدف کاهش فشار بر شبکه‌های فرسوده و جلوگیری از نشت‌های زیرزمینی در ساعات کم‌مصرف انجام می‌شود، اما به دلیل عدم اصلاح اساسی زیرساخت‌ها، عملاً در ساعات اوج مصرف، چالش هدررفت دوباره بازمی‌گردد و در این میان، بخش مهمی از اتلاف منابع نه در خیابان‌ها، بلکه در فلش تانک‌ها و شیرآلات داخلی خانه‌ها رخ می‌دهد، چون این قطعات کوچک اما کلیدی، اغلب به دلیل استفاده از لاستیک‌های بی‌کیفیت و چرب‌شدن تدریجی، خاصیت آب‌بندی خود را از دست می‌دهند و به یک نشت مداوم و بی‌پایان به درون سیفون‌ها و کاسه توالت تبدیل می‌شوند؛ مشکلی که هیچ نهادی نظارت مستقیمی بر آن ندارد و هزینه آن به صورتِ‌حساب‌های نجومی و هدررفتِ غیرقابل‌جبران منابع آبی به مردم تحمیل می‌شود.
جعفری فشارکی درباره دلیل فقدان ابزار نظارتی برای استانداردسازی لوله کشی آب در ساختمان ها و سازه های دیگر با اشاره به یک تجربه موفق اما ابتر مانده، گفت: سال‌ها پیش با مصوبه شورای شهر تهران، طرحی برای آموزش و به‌کارگیری مهندسان مکانیک به عنوان «بازرس آب» تدوین شد. هدف این طرح، نظارت دقیق بر نصب تجهیزات کاهنده مصرف و اطمینان از استاندارد بودن تأسیسات در ساختمان‌های در حال ساخت بود. با این حال، به دلیل ضعف‌های مدیریتی در بدنه نظام مهندسی، این بازرسی‌ها که حتی مورد استقبال مدیران آبفا قرار گرفته بود، به سادگی تعطیل شد و تا به امروز هیچ سازوکار جایگزینی برای آن تعریف نشده است.
به گفته وی، با این حذفِ سیستماتیک نظارت، ساختمان‌ها بدون هیچ گونه ممیزی از نظر مصرف آب ساخته می‌شوند و پس از پایان کار نیز هیچ‌کس مسئولیت این هدررفت را بر عهده نمی‌گیرد.
ابهامات استانداردهای لوله های شبکه توزیع
جعفری درباره وضعیت استانداردسازی ساخت لوله های انتقال آب گفت: صنعت تولید لوله و اتصالات در ایران، پا‌به‌پای استانداردهای جهانی پیش رفته و محصولات باکیفیتی تولید می‌کند؛ اما مشکل در مرحله اجراست. به گفته وی، بسیاری از مجریان و نصاب‌های تأسیسات، به دلیل فقدان دوره‌های آموزشی مدون و فشار برای کاهش هزینه‌ها و زمان‌بندی‌های فشرده، ضوابط فنی را نادیده می‌گیرند. این مجریان اغلب درزگیری‌های اصولی را انجام نمی‌دهند و تنها اولویتشان، تظاهر به مطابقت با نقشه‌ها در زمان پایان کار ساختمان است. این در حالی است که به اعتقاد این کارشناس، اگر صرفاً لوله‌کشی‌های داخلی ساختمان‌ها اصلاح و استانداردسازی شود، می‌توان حدود نیمی از هدررفت فعلی ساختمان‌ها را کاهش داد.
اجرای دقیق مبحث ۲۲ مقررات ملی ساختمان
عضو سابق نظام مهندسی ساختمان استان تهران درباره راهکار مناسب در این باره گفت: راهکار برون‌رفت از این وضعیت، در بطن «مبحث ۲۲» مقررات ملی ساختمان نهفته است؛ قانونی که می‌تواند بستری برای بازرسی‌های دوره‌ای ایمنی و مصرف انرژی و آب فراهم کند.
وی خاطرنشان کرد: فعال‌سازی نقش «ممیز آب» در هنگام خرید و فروش یا اجاره ساختمان‌ها، می‌تواند به یک اهرم فشار قانونی برای مالکان و سازندگان تبدیل شود تا به جای بی‌توجهی به تأسیسات، به استانداردسازی آن تن دهند.
جعفری با استناد به تجربه میدانی خود در آبفا، ضمن ابراز نگرانی از روند کند تعویض لوله‌های فرسوده شهری که به زحمت به ۲۰ درصد رسیده است، تأکید کرد: تا زمانی که بازرسی آب در نظام مهندسی احیا نشود و ساختمان‌ها به حال خود رها شوند، هدررفت آب در خانه‌ها به عنوان یک زخمِ کهنه، سرمایه‌های آبی کشور را به کام نابودی خواهد کشاند. /
