به گزارش انرژی مدیا (آریا اکوپرس)، در سال گذشته حداقل ۱۵ نیروگاه در کشور به‌عنوان نیروگاههای دارای امکان مصرف مازوت معرفی شده‌اند و میزان مصرف جاری آنها حدود ۲۱ میلیون لیتر در روز اعلام شد.
در عین حال ظرفیت اسمی مصرف همزمان این نیروگاه‌ها حدود ۴۰ تا ۴۳ میلیون لیتر در روز عنوان شده است.
همچنین طبق اظهارات مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی در آبان ۱۴۰۳، تحویل نفت‌کوره به نیروگاه‌ها در شهریور و مهر همان سال نسبت به ماه‌های مشابه سال قبل به‌ترتیب ۷۵ و ۸۰ درصد افزایش داشته و مجموع تحویل سوخت‌های مایع نیروگاهی نیز رشد قابل توجهی داشته است.
نیروگاههای با امکان مصرف مازوت
بر اساس بررسی های صورت گرفته، از نظر پراکندگی جغرافیایی نیز نام نیروگاههای توس، منتظر قائم، شهید رجایی، شهید سلیمی، سهند، تبریز، ایرانشهر، شهید منتظری اصفهان، زرند، بندرعباس، شهید مفتح، بیستون، شازند، رامین و اصفهان در فهرست نیروگاههای دارای امکان مصرف مازوت آمده است.
بنابراین نمی‌توان گفت مسئله فقط مختص یک یا دو استان است؛ با این حال، اصفهان و مرکزی (شازند) از نقاطی هستند که در سال‌های اخیر ارتباط مازوت‌سوزی نیروگاه‌ها با آلودگی هوا در آنها به‌طور مشخص مورد توجه قرار گرفته است.
برای نمونه، محیط‌زیست اصفهان در سال ۱۴۰۴ اعلام کرد نیروگاه شهید منتظری همچنان در دو واحد خود روزانه از مازوت استفاده می‌کند. همچنین درباره نیروگاه شازند، مقام‌های محلی در سال ۱۴۰۲ مصرف حدود ۵.۱ میلیون لیتر مازوت در روز را برای این نیروگاه اعلام کردند.
روایت پرتکرار مصرف افزایشی مازوت
در پاییز ۱۴۰۳، همزمان با تشدید کسری گاز، تحویل مازوت به نیروگاه‌ها جهش قابل توجهی داشت؛ به‌طوری که مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی اعلام کرد تحویل نفت‌کوره به نیروگاه‌ها در شهریور و مهر آن سال نسبت به مدت مشابه سال قبل به‌ترتیب ۷۵ و ۸۰ درصد افزایش یافته است.
در مجموع نیز میانگین تحویل نفت‌کوره نیروگاهی در آن دوره از حدود ۱۴.۳ میلیون لیتر در روز در سال ۱۴۰۲ به ۲۴.۳ میلیون لیتر در سال ۱۴۰۳ رسیده بود. این روند در سال ۱۴۰۴ نیز ادامه داشت.
گزارش‌های منتشرشده از مصرف حدود ۲۱ میلیون لیتر مازوت در روز در ۱۵ نیروگاه کشور حکایت داشت؛ در حالی که ظرفیت اسمی مصرف همزمان این نیروگاه‌ها حدود ۴۰ تا ۴۳ میلیون لیتر در روز عنوان شده است.
نیروگاه‌هایی در تهران، البرز، اصفهان، مرکزی، آذربایجان شرقی، خراسان رضوی، قزوین، مازندران، خوزستان، کرمان، هرمزگان، کرمانشاه و چند استان دیگر در فهرست نیروگاههای دارای امکان مصرف مازوت قرار دارند.
پرمصرفهای مازوت در استانها
کارشناسان معتقدند مسئله فقط عدد مصرف نیست، بلکه محل مصرف مازوت نیز اهمیت دارد. در اصفهان، محیط‌زیست استان در تیرماه ۱۴۰۴ اعلام کرد نیروگاه شهید منتظری همچنان در دو واحد خود روزانه مازوت مصرف می‌کند و همزمان درباره وضعیت آلودگی هوای شهر نیز آمار قابل توجهی از روزهای ناسالم ارائه شد.
در استان مرکزی نیز نیروگاه شازند سال‌هاست یکی از نقاط اصلی مناقشه بر سر مازوت‌سوزی است. در سال ۱۴۰۲ مصرف روزانه این نیروگاه حدود ۵.۱ میلیون لیتر اعلام شده بود و اکنون در آستانه زمستانی که اکثر کارشناسان آن را سخت‌تر از سال گذشته توصیف می‌کنند، پرسش دوباره به همان نقطه قدیمی بازمی‌گردد که اگر گاز کم بیاوریم، سهم مازوت چقدر بیشتر خواهد شد؟ آیا محدودیت گاز نیروگاه‌ها و صنایع، بار دیگر به افزایش مصرف سوخت مایع و به‌دنبال آن تشدید آلودگی هوا منجر می‌شود؟ و اگر قرار باشد این چرخه تکرار شود، هزینه واقعی ناترازی گاز فقط در خاموشی و محدودیت تولید خلاصه خواهد شد یا مدارس، ادارات و سلامت شهروندان نیز باید بخشی از هزینه آن را بپردازند؟
قرارگاه رفع ناترازی انرژی
رمضانعلی سنگدوینی، رئیس قرارگاه رفع ناترازی انرژی در مجلس در این باره به انرژی مدیا گفت: ما از سال گذشته موضوع ناترازی انرژی را به‌صورت جدی در کمیسیون انرژی دنبال کردیم و در قرارگاه ناترازی هم جلسات متعددی داشتیم. نتیجه این جلسات این بود که برای زمستان سال گذشته حدود ۳۰ میلیارد لیتر ذخایر سوخت نفت و گاز برای نیروگاه‌ها در نظر گرفته شد و خوشبختانه در زمستان گذشته خاموشی نداشتیم.
او افزود: امسال اما شرایط نسبت به سال گذشته سخت‌تر است؛ به‌خصوص با توجه به آسیب‌هایی که به برخی نیروگاه‌ها، پالایشگاه‌ها، تأسیسات، مخازن و فرآورده‌های سوختی وارد شده، طبیعتاً شرایط متفاوت است. با این حال، ما از ابتدای سال جلسات خودمان را ادامه داده‌ایم و تا آن زمان حدود ۱۵ میلیارد لیتر ذخیره نفتگاز برای تأمین سوخت نیروگاه‌ها داشتیم.
جدول برنامه مصرف سوخت نیروگاه ها
این نماینده مجلس اضافه کرد: تصمیم‌گیری شده که نحوه استفاده از این ذخایر برای ماه‌های آبان، آذر، دی، بهمن و اسفند مشخص باشد و نیروگاه‌ها بر اساس برنامه‌ای که برای آنها در نظر گرفته شده از این ذخایر استفاده کنند.
او توضیح داد: موضوع سوخت نیروگاه‌ها یکی از محورهای اصلی برنامه‌ریزی ماست و تلاش شده برای ماه‌های سرد سال از قبل پیش‌بینی لازم انجام شود. البته موضوع فقط ذخیره سوخت نیست.
وی یادآور شد: ما در کنار آن، بحث تأمین گاز طبیعی برای کل کشور را هم دنبال می‌کنیم، چون شرایط امسال سخت‌تر از سال گذشته است و باید برای مدیریت مصرف و تأمین گاز در بخش‌های مختلف برنامه داشته باشیم.
جلسات مجلس و دولت برای قطع نشدن گاز
سنگدوینی در پاسخ به این سئوال که امسال کدام بخش‌ها بیشتر در معرض محدودیت قرار خواهند گرفت؟ گفت: تمام تلاش ما این است که گاز بخش خانگی و تجاری قطع نشود. برای این موضوع برنامه‌ریزی شده و جلسات متعددی در حال برگزاری است.
او ادامه داد: به‌خصوص درباره استان‌های مازندران، گلستان و خراسان شمالی، موضوع افت و کاهش فشار گاز را به‌صورت ویژه دنبال می‌کنیم؛ چراکه در این مناطق احتمال افت فشار وجود دارد و باید از قبل برای آن برنامه‌ریزی شود تا به قطعی گاز منجر نشود.
این نماینده مجلس خاطرنشان کرد: مجلس و کمیسیون انرژی با دولت در حال پیگیری هستند و در وزارت کشور نیز جلسات هفتگی برگزار می‌شود و وزیر کشور در این زمینه اختیارات کامل دولت را دارد و موضوع را دنبال می‌کند.
وی افزود: البته باید توجه داشت که عبور از زمستان امسال فقط با اتکا به اقدامات دولت و مجلس امکان‌پذیر نیست. مدیریت مصرف یک ضرورت است و همه بخش‌ها باید در آن مشارکت کنند.
راهکار خروج از بحران
سنگدوینی مدیریت مصرف انرژی را راه اصلی گذر از بحران ذکر و بیان کرد: مدیریت مصرف فقط مربوط به بخش خانگی نیست، بلکه همه باید در این زمینه همکاری کنند؛ بخش خانگی، تجاری، صنعت، بخش‌های فرهنگی، آموزشی و ورزشی و همچنین دستگاه‌های دولتی و اداری.
او تاکید کرد: هر بخشی که مصرف بالایی دارد باید مصرف خود را مدیریت کند. اگر این مدیریت انجام نشود، طبیعتاً در شرایط سخت ناچار خواهیم بود محدودیت‌هایی برای بخش‌هایی که مصرف بالاتری دارند اعمال کنیم؛ بنابراین همه باید دست به دست هم بدهند تا بتوانیم از زمستان عبور کنیم.
رئیس قرارگاه رفع ناترازی انرژی کشور ادامه داد: در کمیسیون انرژی جدولی را برای مدیریت شرایط تهیه و برنامه‌ریزی کرده‌ایم و بر اساس آن قرار است وظایف و اقدامات دستگاه‌های مختلف مشخص باشد.
وی یادآور شد: این موضوع فقط در حد یک برنامه داخلی کمیسیون نیست؛ مصوبه و برنامه مربوطه به آقای دکتر قالیباف، آقای دکتر پزشکیان، دستگاه‌های امنیتی، دستگاه‌های قضایی، وزارت نفت و وزارت نیرو و سایر دستگاه‌های مرتبط ابلاغ شده است تا بر اساس آن عمل کنند. ما از سال گذشته این موضوع را دنبال کردیم و امسال نیز جلسات را ادامه داده‌ایم. هدف این است که همه دستگاه‌ها هماهنگ باشند و در زمان ورود به ماه‌های سرد سال، تصمیم‌ها به‌صورت لحظه‌ای و بدون برنامه قبلی گرفته نشود.
رشد تصاعدی احتمالی مازوت سوزی
او درباره نگرانی اکثریت در خصوص احتمال مصرف مازوت برای جبران کمبود گاز گفت: برای نیروگاه‌ها موضوع ذخیره سوخت از قبل مورد توجه قرار گرفته است. برنامه این است که از ذخایر موجود در ماه‌های سرد و بر اساس برنامه مشخص استفاده شود و در کنار آن، تأمین گاز طبیعی و مدیریت مصرف نیز دنبال می‌شود.
وی معتقد است باید مجموعه این اقدامات را کنار هم دید؛ هم ذخیره‌سازی سوخت، هم تأمین گاز و هم مدیریت مصرف. اگر هر کدام از این حلقه‌ها درست انجام نشود، عبور از زمستان سخت‌تر خواهد شد.
عضو کمیسیون انرژی مجلس ادامه داد: همه بخش‌ها باید همکاری کنند. بخش‌های دولتی و اداری، خانگی، تجاری، صنعتی، فرهنگی، آموزشی و ورزشی، همه باید مصرف خود را مدیریت کنند. نمی‌توان فقط از مردم یا فقط از صنعت انتظار داشت که مصرف را کاهش دهند، چراکه اگر قرار است کشور از این زمستان عبور کند، باید همه بخش‌ها در مدیریت مصرف مشارکت داشته باشند و ما هم در مجلس و کمیسیون انرژی این موضوع را پیگیری می‌کنیم و در دولت نیز جلسات مربوط به آن در حال برگزاری است.
تلاش حداکثری برای قطع نشدن گاز
او با تاکید براینکه مهم‌ترین موضوع، مدیریت مصرف است، گفت: شرایط امسال نسبت به سال گذشته سخت‌تر است و همه باید این شرایط را در نظر بگیرند. برنامه‌ریزی برای تأمین سوخت نیروگاه‌ها انجام شده، جلسات با دستگاه‌های مختلف برگزار شده و موضوع تأمین گاز استان‌هایی که احتمال افت فشار در آنها بیشتر است نیز در حال پیگیری است.
وی اضافه کرد: تمام تلاش ما این است که بخش خانگی و تجاری با قطعی گاز مواجه نشوند. برای رسیدن به این هدف نیز هم در مجلس و کمیسیون انرژی و هم در دولت برنامه‌ریزی و هماهنگی در حال انجام است. اما در کنار این اقدامات، مدیریت مصرف از سوی همه بخش‌ها ضروری است تا بتوانیم زمستان را بدون ایجاد مشکل جدی برای مردم پشت سر بگذاریم./
