به گزارش انرژی مدیا (آریا اکوپرس)، مسعود پزشکیان در جلسه هیئت دولت در روز چهارشنبه ۲۲ مهر ۱۴۰۵، با اشاره به اقدامات دولت برای مدیریت مصرف سوخت و مقابله با قاچاق، اعلام کرد که کشور در شرایط فعلی به واردات بنزین نیاز ندارد. او همچنین گفت در صورت تداوم نیاز به واردات، حدود ۸ میلیارد دلار برای تأمین این فرآورده هزینه می‌شد.
اما پرسش اصلی این است که این تغییر وضعیت بر چه مبنای آماری و عملیاتی اعلام شده است؟
کاهش واردات سوخت؛ نشانه‌ای از بهبود یا پایان کسری بنزین؟
بر اساس گزارش منتشرشده از جلسه بررسی روند بهینه‌سازی و مدیریت مصرف سوخت، واردات سوخت کشور در مهرماه ۱۴۰۵ نسبت به ماه مشابه سال گذشته ۵۸ درصد کاهش یافته است. در همین گزارش، کاهش روزانه ۳ تا ۵ میلیون لیتر از مصرف سوخت نیز به‌عنوان نتیجه اقدامات ساماندهی توزیع و جلوگیری از سوءاستفاده از کارت‌های سوخت مطرح شده است.
با این حال، این ارقام به‌تنهایی اثبات نمی‌کنند که کسری بنزین کشور به صفر رسیده است؛ زیرا آمار کاهش واردات، مجموع سوخت‌های مورد اشاره در گزارش است و تفکیک دقیق بنزین از سایر فرآورده‌ها در متن منتشرشده ارائه نشده است.
فاصله تولید و مصرف؛ حلقه مفقوده ارزیابی
آمارهای منتشرشده پیشین نیز نشان می‌دهد که ایران با ناترازی بنزین مواجه بوده است. طبق آمار گزارش‌شده برای تیرماه ۱۴۰۵، تولید روزانه بنزین حدود ۱۲۱ میلیون لیتر و مصرف روزانه حدود ۱۳۵ میلیون لیتر بوده است؛ یعنی فاصله‌ای معادل ۱۴ میلیون لیتر در روز میان تولید و مصرف ثبت شده است.
برای مشخص شدن مبنای اظهارات اخیر رئیس‌جمهور، لازم است وزارت نفت و شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی، آمار روزانه تولید و مصرف بنزین در مهرماه، میزان واردات واقعی این فرآورده و وضعیت ذخایر قابل استفاده را منتشر کنند.
۸ میلیارد دلار؛ هزینه احتمالی یا صرفه‌جویی قطعی؟
پزشکیان رقم ۸ میلیارد دلار را به‌عنوان هزینه‌ای مطرح کرده است که در صورت ادامه نیاز به واردات بنزین، کشور باید پرداخت می‌کرد.
در کنار این موضوع، خروج ۶۰۰ هزار کارت سوخت گازوئیل فاقد هویت معتبر از مدار نیز از دیگر اقداماتی است که رئیس‌جمهور به آن اشاره کرده است؛ اقدامی در حوزه ساماندهی توزیع گازوئیل که برای تعیین سهم آن در کاهش مصرف یا قاچاق، به اطلاعات تکمیلی نیاز دارد.
در مجموع، اعلام بی‌نیازی از واردات بنزین می‌تواند بیانگر بهبود وضعیت تأمین سوخت یا کاهش نیاز وارداتی باشد؛ اما اثبات پایان ناترازی، مستلزم انتشار داده‌های هم‌زمان و قابل مقایسه درباره تولید، مصرف، ذخایر و واردات بنزین است. تا آن زمان، فاصله میان ادعای بی‌نیازی از واردات و شواهد آماری قابل ارزیابی، همچنان پرسشی مهم در حوزه مدیریت سوخت کشور باقی می‌ماند./
