به گزارش انرژی مدیا، البته این اظهارات درحالی مطرح می شود که گفته های متفاوتی هم در رسانه ها منتشر شده است؛ مبنی بر اینکه این ۱۰۰ میلیون متر مکعب "در حال بازسازی و احیاست" و قابلیت برگشت و احیا دارد، اما معلوم نیست که آیا این میزان، کاملا احیا و به مدار تولید بازگشته یا قرار است طی ماه های پیش رو این مهم صورت گیرد؟
به هر حال، نکته اصلی و اساسی، چگونگی احیای این ۱۰۰ میلیون متر مکعب یا اینکه اساسا چرا بیشتر احیا نمیشود نیست، بلکه بیشتر نگرانیها از منظر ناترازی گاز است؛ اینکه در ماههای پیش رو و با آغاز فصل سرما، موج فزاینده مصرف چه مقدار بر بدنه صنعت نفت و گاز فشار وارد خواهد کرد؟
ناترازی انرژی همواره و حداقل در این سالها، موضوع اصلی در حوزه نفت، گاز، فرآورده های نفتی و برق بوده است و کسری ها در فصول مرتبط، خود را بیشتر نشان می دهند.
ناترازی گاز نیز از آن دسته کسری های حوزه انرژی است که در سال های قبل چالش هایی را به ویژه در صنعت به وجود آورده و صنعت نفت برای تامین گاز مورد نیاز مردم، ناچار به محدودیت عرضه گاز به صنایع و به ویژه صنایع گازبری مثل پتروشیمی ها و فولادی ها شده است. حال نگرانی جدید این است که با آسیب های وارده به تاسیسات نفت و گاز قطعا ناترازی گاز در فصل سرد سال بیشتر خود را نشان خواهد داد.
اما چگونه قرار است این ناترازی گاز در فصل سرد سال مدیریت شود؟
بدیهی است که بازسازی به موقع و احیای واحدهای آسیب دیده می تواند تا حدودی از بحران شکاف ناترازی کم کند، اما ابتدا باید دید که در زمان جنگ ۴۰ روزه چه خساراتی بر زیرساخت ها وارد شده که منجر به ایجاد شکاف ناترازی گاز شده است؟
واحدهای آسیب دیده نفت و گاز
بر اساس اطلاعات منتشرشده، هنوز فهرست کاملی از جزئیات خسارت وارده به فازهای پالایشگاهی در کشور منتشر نشده است، اما آنچه در رسانه ها به شکل کلی از سوی مسئولین انتشار یافته، آسیب و بروز کسری در تولید ۲۳۰ میلیون مترمکعب گاز بوده که مهمترین تأسیسات آسیبدیده، فاز ۱۴ و پالایشگاههای واقع در بخش خشکی پارس جنوبی و تاسیسات فراورش گاز در منطقه عسلویه و کنگان بوده است.
بر اساس پیگیریهای خبرنگار انرژی مدیا و اطلاعات پراکنده از کارشناسان آگاه از میزان خسارات، این گونه گفته میشود که میزان خسارت به لحاظ آمار و رقمی در بخش انرژی، نزدیک به ۴ میلیارد دلار بوده و تقریبا ۲۵۰ هزار بشکه در روز هم میعانات گازی یا کاندنسیت از بین رفته است. در حال حاضر میزان ناترازی کاندنسیت تقریبا ۱۵۰ هزار بشکه است که دلیل اصلی آن به کاهش تجمیعی تولید نفت و میعانات گازی برمی گردد. البته در اینجا لازم به ذکر است که تولید میعانات گازی در ایران به طور روزانه در حدود ۱.۲ میلیون بشکه در روز است که بیشتر از پارس جنوبی استخراج می شود. ۴۸ درصد از این میزان صرف خوراک پالایشگاه ها می شود تا برای تولید بنزین، گازوئیل، نفتا، سوخت جت و سایر فرآورده ها به کار رود، ۳۶ درصد آن صرف خوراک پتروشیمی ها شده و مابقی نیز صادر می شود که هر نوع ناترازی می تواند در تامین خوراک این واحدها تاثیرگذار باشد.
از سویی دیگر در رسانه ها اعلام شده است که با آسیب جدی به فاز ۱۴ پارس جنوبی حدود ۱۲ میلیون مترمکعب به ظرفیت تولید این فاز خسارت وارد شده است. خسارت وارد شده به خطوط انتقال گاز و تاسیسات جانبی پالایشگاهها منجر به کاهش دسترسی به منابع گازی شده است.
همچنین خسارت به سیستم های برق و کنترل در منطقه، عامل دیگری است تا مانعی بر تداوم تولید بیشتر شود که البته با فعالیت متخصصان در حال بازسازی است، اما تا زمان نگارش این گزارش (نیمه مرداد) مشخص نشده است که تا زمان اوج بار مصرف گاز که نیمه دوم سرد سال است، آیا می توان تولید گاز را به زمان قبل از جنگ بازگرداند؟ زیرا زمان برای بازسازی و شروع فصل سال همچنان باقی است، اما به قابلیت ها و توانایی متخصصان و نیروهای اجرایی بستگی خواهد داشت.
در روز ۲۷ تیرماه سالجاری در نشست شورای معاونین با حضور وزیر نفت، گزارشهایی در خصوص عملیات بازسازی با تکیه بر توان فنی متخصصان داخلی ارائه شد. در این نشست اظهار شد که مراحل اجرایی بهصورت فازبندیشده پیش میرود و ظرفیت از دست رفته در قالب برنامههای کوتاهمدت بهتدریج وارد مدار تولید خواهد شد.
محسن پاکنژاد، وزیر نفت نیز در تاریخ ۱۰ مرداد در نشست شورای معاونان وزارت نفت با قدردانی از تلاشهای مجموعه صنعت نفت در بازسازی پالایشگاههای آسیبدیده، بر تداوم برگزاری نشستهای تخصصی و ارائه مستمر گزارشهای پیشرفت در قالب مدیریت پروژه تأکید کرد و گفت با توجه به اهمیت این پروژهها و برنامهریزیهای انجامشده، همه ارکان صنعت نفت باید با هماهنگی و انسجام در فرایند بازسازی مشارکت کنند و روند اجرای برنامهها مثبت و امیدوارکننده است.
همچنین در روز ۱۵ مرداد توافقنامه ای میان شرکت نفت و گاز پارس و کنسرسیومی متشکل از پیمانکاران داخلی برای بازسازی پالایشگاه سوم و فازهای ۴ و ۵ پارس جنوبی وارد فاز اجرایی شد که نشان می دهد قدم هایی برای بازسازی برداشته شده است. اما باز سوال اینجاست که این سرعت بازسازی تا رسیدن به مرحله احیای کامل چقدر میتواند امیدوارکننده باشد؟
البته این امیدواری از پیشبرد پروژه ها و پشتکار در احیا و بازگشت واحدهای آسیب دیده نشان از انجام اقداماتی است و دغدغه هایی وجود دارد، اما ناترازی گاز و میعانات (این دو سوخت، جزو اصلی سوخت فسیلی و مصرفی بخش خانگی و صنایع به کار می رود) در شرایط بحرانی قرار دارد و هشدارهایی از سوی مسئولین بر کمبود و کسری قابل توجهی از گاز و میعانات در ماه های پیش رو وجود دارد.
همانطور که گفته شد، ناترازی این منابع، قبل از جنگ تحمیلی و ظالمانه نیز وجود داشت و حالا کسری و ایجاد شکاف بیشتر، این ناترازی را با بحران جدیدتری مواجه خواهد کرد که تلاش بیشتر مسئولین در تسریع بازسازی و حداقل احیای کامل این واحدها ضروری به نظر می رسد.
از سویی دیگر مدیریت مصرف و اعمال سیاست های کنترل مصرف از سوی دولت در همین روزها که هنوز مصرف فزاینده آغاز نشده است، می بایست در برنامه ریزی ها قرار گیرد تا بتواند از شدت بحران در زمان مقتضی بکاهد./
