به گزارش انرژی مدیا (آریا اکوپرس)، «شرانل» در شش ماه نخست امسال ۲۸ هزار و ۲۳۱ میلیارد تومان فروش ثبت کرده که نسبت به ۱۵ هزار و ۲۳۳ میلیارد تومان در مدت مشابه سال گذشته، رشد ۸۵.۳ درصدی را نشان می‌دهد؛ اما همزمان مجموع حجم فروش شرکت ۱۰ درصد کاهش یافته و از ۳۱۰ هزار و ۵۶۹ به ۲۷۹ هزار و ۵۶۱ واحد رسیده است.
این فاصله میان رشد ریالی و رشد مقداری، مهم‌ترین نکته در بررسی عملکرد ایرانول است؛ چراکه نشان می‌دهد جهش درآمد شرکت الزاماً حاصل افزایش حجم فروش نبوده و عواملی مانند نرخ فروش، ترکیب محصولات و رشد صادرات در آن نقش مهمی داشته‌اند.
شهریور؛ درآمد ۱۷.۸ درصد پایین آمد
شهریورماه برای ایرانول نسبت به مرداد، ماه ضعیف‌تری بود. مجموع فروش شرکت در شهریور به ۵ هزار و ۶۴۴.۴ میلیارد تومان رسید؛ در حالی که این رقم در مرداد ۶ هزار و ۸۶۷.۶ میلیارد تومان بود. به این ترتیب، درآمد ماهانه «شرانل» ۱۷.۸ درصد کاهش پیدا کرد.
اما افت درآمد در برابر کاهش حجم فروش، حتی ملایم‌تر بوده است. مجموع حجم فروش ایرانول از ۸۳ هزار و ۴۰۸ واحد در مرداد به ۵۵ هزار و ۱۹۳ واحد در شهریور رسید؛ یعنی افتی معادل ۳۳.۸ درصد. به بیان دیگر، شرکت در شهریور تقریباً یک‌سوم از حجم فروش ماه قبل را از دست داده، اما درآمد آن کمتر از یک‌پنجم کاهش یافته است. همین اختلاف نشان می‌دهد ارزش فروش هر واحد محصول افزایش یافته یا ترکیب محصولات فروخته‌شده تغییر کرده است.
صادرات؛ نقطه اصلی افت شهریور
نگاهی به تفکیک بازار داخلی و صادراتی، دلیل اصلی افت شهریور را روشن‌تر می‌کند. حجم فروش داخلی ایرانول از ۲۹ هزار و ۷۴۵ واحد در مرداد به ۲۴ هزار و ۴۸۱ واحد در شهریور رسیده و ۱۷.۷ درصد کاهش یافته است.
در بازار صادراتی اما افت بسیار شدیدتر بوده است. حجم فروش صادراتی از ۵۳ هزار و ۶۶۳ واحد به ۳۰ هزار و ۷۱۲ واحد کاهش پیدا کرده؛ یعنی ۴۲.۸ درصد افت.
از نظر درآمد نیز صادرات بیشترین فشار را به عملکرد ماهانه وارد کرده است. فروش صادراتی ایرانول از ۳ هزار و ۳۱۰.۲ میلیارد تومان در مرداد به ۲ هزار و ۲۱۱ میلیارد تومان در شهریور رسیده و ۳۳.۲ درصد کاهش یافته است.
در مقابل، درآمد بازار داخلی تنها ۳.۵ درصد کاهش یافته و از ۳ هزار و ۵۵۷.۴ میلیارد تومان به ۳ هزار و ۴۳۳.۴ میلیارد تومان رسیده است؛ بنابراین اگر قرار باشد تنها یک عامل را به عنوان محرک افت شهریور معرفی کنیم، کاهش فروش صادراتی مهم‌ترین متغیر است.
اما در مقیاس سالانه، داستان کاملاً متفاوت است. اگر شهریور ۱۴۰۵ را با شهریور سال گذشته مقایسه کنیم، تصویر به‌طور کامل تغییر می‌کند.
درآمد کل ایرانول در شهریور امسال ۱۰۱.۶ درصد افزایش یافته و بیش از دو برابر شده است. این جهش در شرایطی رخ داده که مقدار فروش تنها ۴.۶ درصد رشد کرده است. در بازار داخلی، درآمد فروش نسبت به شهریور ۱۴۰۴ حدود ۴۱.۱ درصد افزایش یافته، در حالی که حجم فروش داخلی ۳۹.۲ درصد کاهش داشته است.
در صادرات، جهش حتی بزرگ‌تر است. درآمد صادراتی ایرانول در شهریور امسال نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۵۰۳.۴ درصد افزایش یافته است. حجم صادرات نیز ۱۴۵.۴ درصد بیشتر شده است. این ارقام نشان می‌دهد صادرات در یک سال گذشته به یکی از مهم‌ترین موتورهای رشد درآمد ایرانول تبدیل شده است.
با این حال، نباید تمام رشد درآمدی را به افزایش مقدار فروش نسبت داد. بررسی عملکرد محصولات نشان می‌دهد در برخی گروه‌ها، مقدار فروش کاهش یافته اما درآمد افزایش پیدا کرده است؛ موضوعی که نقش نرخ فروش و ترکیب سبد محصولات را برجسته می‌کند.
یک نشانه مهم؛ روغن پایه
در شهریورماه، روغن پایه با حدود یک هزار و ۳۳۰ میلیارد تومان درآمد، بزرگ‌ترین محصول درآمدساز ایرانول بوده و حدود ۲۳.۶ درصد درآمد ماهانه شرکت را به خود اختصاص داده است. پس از آن روغن‌های فرآیندی با حدود یک هزار و ۶۰ میلیارد تومان و روغن‌های صنعتی با حدود یک هزار و ۴۰ میلیارد تومان قرار دارند. در مجموع، همین سه گروه بیش از ۶۰ درصد درآمد شهریور ایرانول را ساخته‌اند. این ترکیب نشان می‌دهد عملکرد «شرانل» صرفاً به بازار روغن موتور محدود نیست و روغن پایه، فرآیندی و صنعتی سهم مهمی در درآمد شرکت دارند.
۶ماهه؛ رشد ۸۵ درصدی در برابر افت ۱۰ درصدی حجم
در نیمه نخست سال، شکاف میان درآمد و حجم فروش حتی روشن‌تر است. فروش ریالی ایرانول از ۱۵ هزار و ۲۳۳ میلیارد تومان در ۶ ماهه ۱۴۰۴ به ۲۸ هزار و ۲۳۱.۱ میلیارد تومان در ۶ ماهه امسال رسیده است؛ یعنی ۸۵.۳ درصد رشد.
اما مجموع حجم فروش از ۳۱۰ هزار و ۵۶۹ واحد به ۲۷۹ هزار و ۵۶۱ واحد کاهش یافته و ۱۰ درصد افت کرده است.
در بازار داخلی، حجم فروش ۲۶.۶ درصد کاهش داشته، اما درآمد داخلی ۶۱.۱ درصد افزایش یافته است. در بازار صادراتی، شرایط متفاوت است: حجم صادرات ۲۴.۱ درصد رشد کرده و از ۱۰۱ هزار و ۷۲۰ به ۱۲۶ هزار و ۲۶۹ واحد رسیده است؛ در همین حال، درآمد صادراتی با جهش ۱۷۰.۴ درصدی از ۳ هزار و ۳۷۴.۵ میلیارد تومان به ۹ هزار و ۱۲۵.۱ میلیارد تومان افزایش یافته است؛ بنابراین صادرات نه‌تنها افت بازار داخلی را تا حدی جبران کرده، بلکه سهم قابل توجهی از رشد درآمدی شرکت را نیز ساخته است.
قیمت‌ها؛ یک متغیر تعیین‌کننده
در تحلیل عملکرد ایرانول، مسئله نرخ فروش را نمی‌توان نادیده گرفت. این شرکت در اردیبهشت ۱۴۰۵ اعلام کرده بود که به دلیل افزایش هزینه‌های تولید، نرخ فروش انواع روغن موتور دیزلی و بنزینی را به‌طور میانگین ۳۰ درصد افزایش داده است؛ عواملی مانند رشد هزینه خوراک، نوسانات نرخ ارز و افزایش قیمت مواد افزودنی از دلایل اعلام‌شده برای این اصلاح نرخ بودند. با این حال، در شهریورماه جواد نجم‌الدین، مدیرعامل ایرانول، در واکنش به اخبار مربوط به گرانی دوباره روغن موتور اعلام کرد که تا آن زمان افزایش نرخ جدیدی اعمال نشده و فعلاً برنامه‌ای برای افزایش قیمت وجود ندارد.
این دو مقطع نشان می‌دهد برای تحلیل درآمد ایرانول باید میان افزایش نرخ‌های اعمال‌شده در طول سال و شایعات یا افزایش‌های جدید قیمت تفکیک قائل شد.
تلاش برای نزدیک شدن به بازار مصرف
همزمان با انتشار گزارش شهریور، ایرانول یک مسیر دیگر را نیز برای تقویت فروش دنبال کرده است. این شرکت در شهریورماه اعلام کرد عرضه مستقیم محصولات با قیمت مصرف‌کننده را در پایانه‌های حمل‌ونقل بین‌شهری و تاکسی‌های جاده‌ای در هفت شهر تهران، مشهد، اصفهان، تبریز، شیراز، اهواز و بندرعباس آغاز می‌کند. هدف اعلام‌شده، دسترسی آسان‌تر مصرف‌کنندگان، حمایت از ناوگان حمل‌ونقل و تقویت ارتباط مستقیم با بازار مصرف بوده است.
این اقدام می‌تواند در صورت تداوم، اهمیت بیشتری پیدا کند؛ به‌ویژه در شرایطی که بازار داخلی ایرانول در نیمه نخست سال با کاهش ۲۶.۶ درصدی حجم فروش مواجه شده است.
رشد درآمد، بله؛ رشد حجم، خیر
اعداد «شرانل» یک پیام روشن دارند: ایرانول در ۱۴۰۵ پول بیشتری از فروش به دست آورده، اما الزاماً محصول بیشتری نفروخته است. در شش ماهه، درآمد ۸۵.۳ درصد رشد کرده، اما حجم فروش ۱۰ درصد کاهش یافته است. در شهریور نیز درآمد سالانه بیش از دو برابر شده، در حالی که مقدار فروش تنها ۴.۶ درصد افزایش داشته است. در طرف مقابل، صادرات به نقطه قوت مهم شرکت تبدیل شده؛ درآمد صادراتی ۶ماهه ۱۷۰.۴ درصد و حجم صادرات ۲۴.۱ درصد افزایش یافته است.
بنابراین چالش اصلی برای نیمه دوم سال این است که آیا ایرانول می‌تواند رشد ریالی خود را به رشد پایدار مقداری نیز تبدیل کند یا نه. اگر افت حجم داخلی ادامه پیدا کند و همزمان رشد درآمد بیش از گذشته به نرخ‌ها و بازار صادرات وابسته باشد، پایداری این جهش درآمدی نیازمند بررسی دقیق‌تر خواهد بود./
