به گزارش انرژی مدیا (آریا اکوپرس)، بررسی گزارش فعالیت ماهانه زاگرس در سامانه کدال نشان می‌دهد این شرکت در شهریورماه ۱۴۰۵ بیش از ۵۲ هزار و ۸۹۹ میلیارد ریال فروش ثبت کرده و مجموع درآمد فروش آن در شش ماه نخست سال به ۲۷۲ هزار و ۷۱۷ میلیارد ریال رسیده است؛ رقمی که نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۶.۱ درصد افزایش دارد.
اما پشت این رشد درآمدی، یک عدد مهم‌تر قرار دارد: حجم فروش زاگرس در شش‌ماهه نخست امسال حدود ۸۴۰ هزار تن بوده، در حالی که این رقم در مدت مشابه سال گذشته به یک میلیون و ۸۶۴ هزار تن می‌رسید؛ یعنی حجم فروش شرکت حدود ۵۵ درصد کاهش یافته است.
به بیان ساده‌تر، زاگرس در نیمه نخست امسال با فروش محصول بسیار کمتری، درآمد ریالی بیشتری نسبت به سال گذشته به دست آورده است. این اختلاف، اهمیت نرخ فروش و شرایط بازار متانول را در عملکرد مالی شرکت بیش از پیش برجسته می‌کند.
شهریور؛ درآمد بیشتر از مرداد، اما صادرات ضعیف‌تر
شهریورماه برای زاگرس از نظر مبلغ فروش، یکی از ماه‌های مهم سال بود. شرکت در این ماه ۵۲ هزار و ۸۹۹ میلیارد ریال فروش داشت؛ در حالی که فروش مردادماه ۶۴ هزار و ۹۶۱ میلیارد ریال بود. بنابراین درآمد شهریور نسبت به مرداد حدود ۱۸.۶ درصد کاهش پیدا کرده است.
نکته مهم‌تر در ترکیب این فروش است. فروش صادراتی زاگرس در شهریور ۵۰ هزار و ۴۰ میلیارد ریال بوده که نسبت به مرداد حدود ۲۰ درصد افت کرده است؛ در حالی که حجم صادرات با ۸۱ هزار تن عملاً بدون تغییر مانده است.
این یعنی افت درآمد صادراتی شهریور، دست‌کم در داده‌های ارائه‌شده، ناشی از کاهش حجم صادرات نیست؛ بلکه باید بخش مهمی از آن را در تغییر نرخ فروش و شرایط بازار صادراتی متانول جست‌وجو کرد.
در مقابل، فروش داخلی شرکت در شهریور به ۲ هزار و ۸۵۹ میلیارد ریال رسید که نسبت به مرداد حدود ۱۹.۲ درصد رشد نشان می‌دهد. حجم فروش داخلی نیز از ۹۰ هزار تن به ۹۱ هزار تن رسیده است.
در نتیجه، اگرچه شهریور از نظر مبلغ فروش پایین‌تر از مرداد بوده، اما ترکیب فروش همچنان به‌شدت صادرات‌محور باقی مانده است؛ به‌طوری که بیش از ۹۴ درصد درآمد شهریور از محل فروش صادراتی به دست آمده است. گزارش‌های منتشرشده درباره عملکرد شهریور نیز فروش صادراتی زاگرس را حدود ۵ هزار میلیارد تومان و سهم آن از کل فروش را بیش از ۹۴ درصد اعلام کرده‌اند.
مقایسه با شهریور ۱۴۰۴؛ درآمد بیشتر، حجم بسیار کمتر
اگر شهریور امسال را با شهریور ۱۴۰۴ مقایسه کنیم، تصویر پیچیده‌تر می‌شود. فروش زاگرس از ۴۵ هزار و ۱۹۸ میلیارد ریال در شهریور سال گذشته به ۵۲ هزار و ۸۹۹ میلیارد ریال در شهریور امسال رسیده است؛ یعنی ۱۷ درصد رشد درآمد. اما حجم فروش از ۳۲۸ هزار تن به ۱۷۲ هزار تن کاهش یافته؛ یعنی افتی معادل ۴۷.۷ درصد.
در بخش صادرات، این شکاف حتی بزرگ‌تر است. حجم صادرات از ۲۳۳ هزار تن در شهریور ۱۴۰۴ به فقط ۸۱ هزار تن در شهریور ۱۴۰۵ رسیده؛ یعنی ۶۵.۴ درصد کاهش. با این حال، درآمد صادراتی نه‌تنها کاهش نیافته، بلکه از ۴۳ هزار و ۵۸۹ میلیارد ریال به ۵۰ هزار و ۴۰ میلیارد ریال رسیده و ۱۴.۸ درصد رشد کرده است.
این اعداد یک پیام روشن دارند: عملکرد درآمدی زاگرس در سال ۱۴۰۵ بیش از آنکه متکی بر افزایش حجم فروش باشد، تحت تأثیر نرخ فروش و ارزش ریالی محصولات قرار گرفته است.
شش‌ماهه؛ درآمد ۲۷ همتی در برابر سقوط ۵۵ درصدی حجم فروش
در شش‌ماهه نخست ۱۴۰۵، زاگرس ۲۷۲ هزار و ۷۱۷ میلیارد ریال فروش داشته است؛ معادل حدود ۲۷.۲ هزار میلیارد تومان. از این رقم، ۲۴۷ هزار و ۵۱۵ میلیارد ریال مربوط به صادرات و حدود ۲۵ هزار و ۲۰۳ میلیارد ریال مربوط به بازار داخلی بوده است. درآمد صادراتی شرکت نسبت به شش‌ماهه نخست سال گذشته تنها ۰.۶ درصد رشد کرده، اما حجم صادرات از یک میلیون و ۳۰۸ هزار تن به ۴۸۲ هزار تن سقوط کرده است؛ یعنی ۶۳.۲ درصد کاهش.
در بازار داخلی نیز درآمد شرکت ۱۲۷.۶ درصد افزایش یافته، اما حجم فروش داخلی ۳۵.۶ درصد کاهش داشته است؛ بنابراین در هر دو بازار داخلی و خارجی، الگوی مشترکی دیده می‌شود: رشد یا حفظ درآمد در شرایط کاهش قابل توجه حجم فروش.
بر اساس یک گزارش تحلیلی منتشرشده در روزهای اخیر، زاگرس در نیمه نخست سال حدود ۶۵۲ هزار تن تولید متانول و ۵۳۴ هزار تن فروش متانول ثبت کرده و فروش صادراتی آن نیز حدود ۱۳۱ میلیون دلار اعلام شده است.
مشکل فقط بازار نیست؛ تولید هم در ابتدای سال ضربه خورد
برای فهم این اعداد باید به عملکرد عملیاتی زاگرس در ماه‌های ابتدایی سال نیز نگاه کرد. گزارش‌های منتشرشده از عملکرد شرکت نشان می‌دهد زاگرس در فروردین و اردیبهشت با محدودیت تأمین خوراک، مشکلات یوتیلیتی و شرایط خاص عملیاتی مواجه شد و حتی تولید متانول در اردیبهشت متوقف شد. تولید در خرداد با رفع بخشی از محدودیت‌ها دوباره به مدار بازگشت و در آن ماه حدود ۱۴۶ هزار تن متانول تولید شد.
در مرداد نیز با بازگشت تدریجی یکی از واحدهای تولیدی، فروش متانول افزایش یافت و شرکت توانست درآمد ماهانه خود را به حدود ۶ هزار و ۸۰۴ میلیارد تومان برساند؛ بنابراین سقوط حجم فروش شش‌ماهه را نمی‌توان صرفاً به وضعیت بازار نسبت داد؛ بخشی از این افت، ریشه در اختلالات تولیدی و محدودیت‌های خوراک و یوتیلیتی در ابتدای سال دارد.
خوراک گاز؛ همچنان یکی از مهم‌ترین متغیرهای زاگرس
پتروشیمی زاگرس به‌عنوان یک متانول‌ساز بزرگ، وابستگی مستقیمی به گاز طبیعی دارد. متین دیداری، مدیرعامل زاگرس، پیش‌تر نرخ خوراک گاز را یکی از مهم‌ترین چالش‌های صنعت متانول عنوان کرده و بر اصلاح فرمول قیمت‌گذاری خوراک تأکید کرده بود.
از سوی دیگر، در مجمع سالانه شرکت نیز موضوع قطعی گاز و اثر آن بر درآمد زاگرس مطرح شد؛ گزارشی که از کاهش ۳۲۰ میلیون دلاری درآمد شرکت به دلیل قطعی گاز خبر داده است.
این مسئله اهمیت زیادی دارد؛ زیرا حتی اگر قیمت متانول در بازارهای جهانی مناسب باشد، توقف تولید یا کاهش دسترسی به خوراک می‌تواند مزیت قیمتی را خنثی کند.
یک نکته مهم درباره آینده زاگرس
عملکرد شش‌ماهه نشان می‌دهد زاگرس هنوز یک شرکت به‌شدت صادرات‌محور است و توانسته در شرایط دشوار، جریان صادرات خود را حفظ کند. از سوی دیگر، درآمد ۲۷.۲ هزار میلیارد تومانی در شرایطی ثبت شده که حجم فروش نسبت به سال قبل بیش از نصف شده است. اما سؤال مهم برای نیمه دوم سال این است: آیا رشد درآمد می‌تواند بدون بازگشت حجم تولید و فروش به سطوح بالاتر ادامه پیدا کند؟
پاسخ این سؤال بیش از هر چیز به سه متغیر بستگی دارد: تأمین پایدار خوراک گاز، جلوگیری از اختلالات یوتیلیتی و وضعیت قیمت جهانی متانول.
زاگرس در مردادماه نیز یکی از مسائل صنعت را از مسیر دیگری دنبال کرد؛ اجرای طرح آزمایشی اختلاط متانول با بنزین با همکاری پالایشگاه ستاره خلیج فارس، طرحی که می‌تواند در صورت توسعه و تأییدهای لازم، مسیر جدیدی برای مصرف متانول در داخل کشور ایجاد کند. در نهایت، کارنامه شش‌ماهه زاگرس یک واقعیت را روشن کرده است: عدد درآمد خوب است، اما حجم تولید و فروش، شاخصی است که نباید پشت رشد ریالی پنهان شود.
حالا مطالبه اصلی از مدیریت زاگرس و سیاست‌گذار روشن است؛ تأمین پایدار خوراک و یوتیلیتی، جلوگیری از تکرار توقف تولید و ارائه برنامه مشخص برای بازگرداندن حجم تولید و فروش به ظرفیت واقعی شرکت. چون برای یک متانول‌ساز بزرگ، فقط بالا رفتن رقم فروش کافی نیست؛ باید محصول بیشتری تولید و صادر شود تا رشد درآمد، پشتوانه عملیاتی پایدار داشته باشد./
