به گزارش انرژی مدیا، این در حالی است که نرخ تورم در ماه های گذشته رکوردهای متعددی را شکسته و آنگونه که مسعود نیلی، اقتصاد دان می گوید، ایران در ایستگاه پیش از ابر تورم ایستاده است.
تورم رشد قیمت بنزین چقدر خواهد بود؟
برخی کارشناسان بار تورمی ناشی از افزایش قیمت بنزین را ناچیز دانسته و برخی دیگر اما نگران جهش قیمت ها هستند.
کامران ندری، عضو پژوهشکده پولی و مالی که نگران نحوه اجرای این سیاست است، در گفت وگو با انرژی مدیا میگوید چنانچه بهای سوخت ۱۰۰ درصد افزایش یابد (بهای بنزین ۱۵۰۰ تومانی به ۳۰۰۰ تومان، بنزین ۳۰۰۰ تومانی به ۶۰۰۰ تومان و بنزین ۵۰۰۰ تومانی به ۱۰ هزار تومان برسد) تاثیرش روی نرخ تورم ماهانه بین ۱ تا ۲ درصد خواهد بود و این میزان تورم بسیار کمتر از تورمی است که جنگ و تحریم ها به اقتصاد ایران تحمیل میکند.
او که معتقد است دولت میتواند از طریق کالابرگ، بار تورمی اصلاحات قیمت سوخت را مدیریت کند، ادامه می دهد: «اگر امروز به این تغییر قیمتی تن ندهیم، چند وقت دیگر با کسری شدیدی مواجه شده و دیگر بنزینی برای عرضه بیشتر نخواهیم داشت. آن زمان دیگر ناچار خواهیم بود همان کاری را با دلار در زمستان سال گذشته کردیم با بنزین کرده و آن را به قیمت واقعی آن عرضه کنیم. بدون شک چنین تصمیمی تبعات تورمی وحشتناکی را هم به دنبال خواهد داشت.»
با پول نیم لیتر آب معدنی میتوان ۱۳ لیتر بنزین زد
بهای هر لیتر بنزین در بازارهای جهانی به حدود ۷۰ سنت رسیده است؛ لذا در صورتی که قیمت دلار را حدود ۱۹۰ هزار تومان در نظر بگیریم، میتوان گفت که قیمت هر لیتر بنزین در بازارهای جهانی حدود ۱۳۳ هزار تومان است. در ایران اما قیمتها فاصله زیادی با قیمتهای واقعی دارد؛ فاصلهای که بعد از مصوبه مجلس در خصوص تثبیت قیمت حاملهای انرژی هر سال بیشتر و بیشتر شده و امروز به تهدیدی برای اقتصاد کشور تبدیل شده است.
در حال حاضر هر لیتر بنزین یارانهای ۱۵۰۰ تومانی معادل ۰.۰۷۵ بهای یک بطری نیم لیتری آب معدنی است. به عبارت دیگر با پول یک بطری نیم لیتری آب معدنی میتوان بیش از ۱۳ لیتر بنزین یارانهای و چهار لیتر بنزین آزاد ۵۰۰۰ تومانی زد. این در حالی است که اگر سیاست تعدیل تدریجی متوقف نشده بود و قیمت بنرین سالانه چیزی حدود ۳۲ درصد افزایش پیدا کرده بود، قیمت بنزین در سال ۱۴۰۵ به حدود ۳۵ هزار تومان میرسید.
تجربه تلخ رشد بیش از ۳۰۰ درصدی بهای دلار در زمستان ۱۴۰۴
اعداد به خوبی نشان می دهد که سوخت نقش مستقیم چندانی در سبد هزینه خانوار ندارد؛ گزارش های مرکز آمار نیز این ادعا را تایید میکند.
در حالی طبق گزارش مرکز آمار، سوخت سهمی حدود یک درصدی از سبد هزینه خانوار را به خود اختصاص داده اما هر گونه سیاست گذاری اشتباه می تواند عواقب جبران ناپذیری را به همراه داشته باشد.
ندری، اقتصاد دان در این باره میگوید: «در اینکه قیمت سوخت نیازمند تغییر بوده و دولت ناچار به اجرای آن است شکی نیست اما مساله این روزها مدل اجرای این تغییرات قیمتی است.»
او با اشاره به تجربه تلخ اجرای طرح های اقتصادی و اصلاحات قیمتی، میافزاید: «شاهد بودیم که اجرای نادرست حذف ارز ۲۸۵۰۰ تومانی چه تبعات مخربی روی اقتصاد گذاشت؛ چراکه در زمستان سال گذشته دولت به یکباره قیمت ارز را بیش از ۳۰۰ درصد افزایش داد. مدیریت و کنترل این افزایش قیمت خارج از توان دولت بود و دیدیم که چه تبعات اجتماعی و اقتصادی سنگینی را هم به همراه داشت.»
او با بیان اینکه نرخ سوخت سال هاست که از تورم حاکم بر کشور عقب مانده است، تاکید دارد چنانچه قیمت بنزین ۲۰۰ یا ۳۰۰ درصد افزایش یابد، تجربه های تلخ گذشته دوباره تکرار خواهد شد.
نگاهی به تجربه سال های گذشته هم نشان میدهد که این گفتهها خیلی بیراه نیست. گزارشهای منتشر شده نشان میدهد که در سال ۱۳۹۸ پس از افزایش سه برابری ( ۳۰۰ درصدی) قیمت بنزین، درطول سه ماه، تورمی معادل ۶۸ درصد به اقتصاد کشور تحمیل شد.
گاز گران شد؛ کسی حتی صدایش درنیامد
در میان حامل های انرژی، بنزین بیشترین حساسیت را در جامعه داشته و خود به عنوان شاخصی موثر در افزایش نرخ تورم تبدیل شده است.
مرتضی بهروزی فر، کارشناس انرژی در این باره به انرژی مدیا می گوید: «از زمان دولت خاتمی بهای بنزین به یکی از شاخص های تورم تبدیل شد. آن زمان دولت سالانه بهای سوخت را درصدی افزایش می داد و متناسب با این افزایش قیمت، سایر اجناس و کالا ها گران میشد. از آن به بعد بسیاری از واحدهای تولیدی و صنعتی و خدماتی منتظر تصمیم دولت برای افزایش قیمت بودند تا متناسب با آن بر قیمت کالاهای خود بیفزایند.»
به اعتقاد وی، تبدیل شدن بنزین به شاخص تورمی باعث شده که حساسیتها نسبت به بهای این سوخت به شدت بالا رود. این در حالی است که در سایر حامل های انرژی چنین حساسیتی وجود ندارد. به عنوان مثال تعرفه گاز امسال رشد بی سابقه ای را تجربه کرد؛ به طوریکه در پلکان چهارم، تعرفه گاز معادل قیمت صادراتی آن به ترکیه است اما هیچ کس به این مساله اعتراضی ندارد.
آیا زمان اجرای تغییرات قیمت بنزین فرا رسیده است؟
هنوز دولت زمان افزایش قیمت بنزین یا تغییر در مقدار سهمیه را اعلام نکرده و سخنگوی دولت تنها به ذکر این جمله که قبل از اجرای طرح، زمان آن اطلاع رسانی خواهد شد، بسنده کرده است. به زعم بسیاری، دولت همچنان در حال چکشکاری نحوه اجرای این تغییرات است اما برخی دیگر از کارشناسان معتقدند که اکنون زمان مناسبی برای اجرای چنین تصمیمی نیست. ندری میگوید: «زمان بندی اجرای این طرح بسیار مهم است؛ چرا که اگر چنین تغییری با تشدید حملات آمریکا یا تنشها مواجه شود، میتواند چالشهای دیگری را به همراه داشته باشد.»
