به گزارش انرژی مدیا (آریا اکوپرس)، سعید توکلی، مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران، در اظهاراتی تأکید کرد که ناترازی گاز در زمستان امسال به دلیل خروج حدود ۲۳۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت تولید گاز کشور باعث شده که چشم انداز تامین گاز مورد نیاز در زمستان در مقایسه با تولید کلی کشور چندان خوشایند نباشد.
هرچند او ابراز امیدواری کرد در ماه‌های آینده حدود ۱۰۰ میلیون مترمکعب از این ظرفیت به شبکه تولید بازخواهد گشت، اما هنوز باید دنبال راههایی مناسب برای صرفه جویی بیشتر برای حل بحران کمبود همیشگی گاز در کشور باشیم.
سعید توکلی، مدیرعامل شرکت ملی گاز
مصوباتی برای بهینه سازی روی کاغذ
با آغاز فصل سرد سال و تشدید شکاف ناترازی گاز در کشور، بار دیگر نگاه کارشناسان و سیاست‌گذاران به سمت بخش خانگی و اداری؛ یعنی بزرگ‌ترین مصرف‌کننده سبد انرژی معطوف شده است.
بنا بر اعلام مدیران شرکت ملی گاز، چنانچه مصرف گاز از آنچه که پیش بینی شده است فراتر رود، ناچار به اعمال محدودیت در کشور خواهیم بود که قطعاً در این میان بیشترین آسیب را بخش صنایع و تولید خواهند دید.
به گفته توکلی، در روزهای اخیر، مصرف گاز به حدود ۶۲۵ میلیون مترمکعب در روز رسیده که این موضوع نگرانی‌هایی را برای تأمین نیازهای زمستان به وجود آورده است.
مدیرعامل شرکت ملی گاز در شهریور ماه میزان ناترازی گاز در زمستان را حدود ۳۵۰ تا ۴۰۰ میلیون مترمکعب اعلام کرد که با توجه به مشکلات پیش رو ناشی از جنگ و ناترازی، انتظار می‌رود چالشهای جدی برای تامین گاز مورد نیاز کشور ایجاد شود.
از این رو به نظر می رسد نیاز به برنامه‌ریزی و مدیریت بهینه منابع انرژی به خصوص گاز در زمستان پیش رو داریم و در این میان، اتخاذ سیاستهایی برای صرفه جویی هرچه بیشتر گاز به خصوص از مسیر تاسیسات و وسایل سرمایشی به منظورکاهش مصرف گاز، از اهمیتی به سزا برخوردار است.
دلایل ناکامی طرح‌های جایگزینی تجهیزات گرمایشی
شهرام دلفانی، معاون تحقیقات مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی درباره دلایل ناکامی طرح‌های جایگزینی تجهیزات گرمایشی با مصرف بالا از سالها پیش تاکنون به انرژی مدیا گفت: در دولتهای گذشته تصویب شد که کلیه بخاریهای سنتی و فرسوده با نسل جدید بخاریهای محفظه احتراق بسته (هرمتیک) جایگزین شوند و حدود ۲۰۰ دلار به سازندگان پرداخت شود تا انگیزه تولید و تعدیل قیمت برای مصرف‌کننده نهایی شکل گیرد.
وی افزود: اگرچه دو یا سه شرکت توانستند گواهینامه استاندارد را دریافت کنند، اما در بخش پرداخت مشوق‌های مالی و تأمین منابع، طرح عملاً متوقف و فشار مالی آن به مصرف‌کننده تحمیل و حتی در نهایت طرح متوقق شد.
بهینه سازی مصرف انرژی از جیب مردم
دلفانی با تأکید بر اینکه نمی‌توان هزینه ارتقای فناوری را به طور کامل بر دوش خانوارها گذاشت، یادآور شد: امروز سهم تأسیسات مکانیکی و الکتریکی در هزینه تمام‌شده هر مترمربع ساختمان نسبت به گذشته افزایش چشمگیری یافته و به ۳۰ تا ۴۰ درصد رسیده است. طبیعی است که در چنین شرایطی، بدون تزریق منابع بلاعوض یا مکانیسم‌های یارانه‌ای بازگشت سرمایه از محل صرفه‌جویی، مردم تمایلی به خرید تجهیزات گران‌قیمت‌تر نشان نمی‌دهند.
او اضافه کرد: برای اجرای هر طرحی دولت باید سیاستهای تشویقی را اجرایی کند که مجریان یا مردم تمایل بیشتری برای اجرای آنها پیدا کنند، اما در این سالها طرحها یا بار اضافه مالی بر دوش مردم یا شانه پیمانکاران گذاشته شده که در نهایت ره به جایی نبرده است.
ابهامات بازارهای گواهی صرفه‌جویی
دلفانی درباره اجرای طرح کارور به منظور عملیاتی کردن صرفه جویی در حوزه گاز گفت: اخیراً مباحثی پیرامون ورود شرکت‌های خدمات انرژی (ESCO) و ابزارهای مالی جدید در بورس انرژی مطرح شده است؛ الگویی که در آن مصرف‌کننده یا سرمایه‌گذار در ازای صرفه‌جویی گاز، گواهی مصرف دریافت می کند و آن را به صنایع متقاضی یا در تابلوی بورس می‌فروشد.
دلفانی در ارزیابی کلی این طرحها گفت: ایده عرضه گواهی‌های صرفه‌جویی در بورس انرژی، چه در بخش گاز و چه در برق، فرمولی است که در اقتصادهای پیشرفته تجربه شده است؛ به این صورت که سرمایه‌گذار یا شرکت‌های صنعتی، هزینه اصلاح تأسیسات ساختمان‌ها را می‌پردازند و در عوض، گاز صرفه‌جویی‌شده را با نرخ آزاد یا در بورس خریداری می‌کنند تا خطوط تولید خودشان دچار قطعی گاز نشود؛ با این حال، تا زمانی که این سازوکارها به صورت پایدار و سراسری عملیاتی نشوند، نمی‌توان پیش‌داوری دقیقی از اثربخشی آن در میدان عمل داشت.
بلاتکلیفی نوسازی موتورخانه‌ها در برنامه ششم توسعه
معاون تحقیقات مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی ادامه داد: در حالی که برخی مسئولان شرکت ملی گاز از پیشرفت‌های گسترده در بهینه‌سازی موتورخانه‌های ساختمان‌های دولتی، مدارس و بیمارستان‌ها سخن می‌گویند، شواهد کارشناسی حاکی از وجود شکاف معنادار میان اهداف مصوب و عملکرد واقعی دستگاه‌های اجرایی است.
دلفانی با اشاره به احکام معطل‌مانده برنامه‌های بالادستی تأکید کرد: در تکالیف برنامه ششم توسعه، بهینه‌سازی مصرف انرژی در صدها هزار ساختمان دولتی و عمومی صراحتاً الزام شده بود، اما این پروژه در بسیاری از دستگاه‌های اجرایی متوقف و دچار ایستایی شد. اگرچه ممکن است اقداماتی در بخش‌هایی از موتورخانه‌ها به صورت موردی صورت گرفته باشد، اما اگر کل جامعه آماری ساختمان‌های دولتی و عمومی را ملاک قرار دهیم، درصد اجرای آن بسیار پایین‌تر از اهداف قانونی بوده است.
مزایای سرویس موتورخانه‌ها
او همچین در مقایسه‌ای کاربردی میان اولویت‌های سرمایه‌گذاری در بخش انرژی ساختمان‌ها، راهکار سریع‌تر و اقتصادی‌تر را اصلاح تأسیسات حرارتی موجود ذکر و بیان کرد: اگر از نظر مهندسی تأسیسات بررسی کنیم که در بحران فعلی، حرکت به سمت انرژی‌های تجدیدپذیر و پنل‌های خورشیدی اولویت دارد یا ارتقای راندمان، عایق‌کاری و سرویس و نگهداری موتورخانه‌ها، بدون شک پاسخ بهینه‌سازی موتورخانه‌ها است.
به باور وی، اصلاح سیستم‌های گرمایشی مرکزی، هم دوره بازگشت سرمایه بسیار سریع‌تری دارد، هم هزینه‌های اولیه آن کمتر است و هم اجرای آن در بافت فعلی ساختمان‌های شهری به مراتب دست‌یافتنی‌تر و عملیاتی‌تر خواهد بود.
او تاکید کرد: در سال‌های اخیر طرح‌های متعددی نظیر جایگزینی بخاریهای فرسوده، اصلاح مبحث ۱۷ مقررات ملی ساختمان و نوسازی موتورخانه‌ها در اسناد بالادستی و مصوبات هیئت وزیران تصویب شد، اما خروجی میدانی این طرحها تفاوت معناداری با اهداف اولیه نشان می‌دهد.
ظرفیت بالقوه‌ای که مهار نشد
این صاحبنظر در حوزه تاسیسات انرژی ادامه داد: بخش عمده‌ای از بار گرمایش خانگی کشور بر دوش ده‌ها میلیون دستگاه بخاری سنتی گازسوز با محفظه احتراق باز است؛ تجهیزاتی که در خوش‌بینانه‌ترین سناریوها راندمانی بین ۳۰ تا ۳۵ درصد دارند و نزدیک به دو سوم انرژی مصرفی را به صورت اتلاف حرارتی از طریق دودکش‌ها هدر می‌دهند.
دلفانی با اشاره به مصوبات پیشین درباره تغییر ساختار تجهیزات گرمایشی تصریح کرد: چنانچه بهینه سازی تاسیسات گرمایشی در فصل زمستان مدنظر مسئولان قرار گیرد، بخش عمده ای از منابع انرژی کشور صرفه جویی خواهد شد و در این راستا علاوه بر این، کمک موثری به کاهش مصرف سوختهای دیگر و ناپاک شدن هوای کشور خواهد کرد./
