به گزارش انرژی مدیا، در میان حدود ۶۰ فرد و کشتی که آمریکا در تازهترین دور تحریمهای خود در«عملیات طرد اقتصادی» هدف قرار داده، نام چهار شرکت و سه تبعه هندی دیده میشود. شرکتهای هندی تحریمشده عبارتاند از Portease Partners LLP، Sadashiva Overseas Limited، PP Softtech Private Limited و Prakrutees Infra Impex Private Limited که آمریکا این شرکتها را به مشارکت در تجارت نفت و محصولات پتروشیمی ایران متهم کرده است.
دو شریک Portease Partners، ایندریسمیا اشرفمیا شیخ و هریش رامچاندرا رانگی و پراشانت گارگ، مدیر PP Softtech، نیز در فهرست تحریمهای آمریکا قرار دارند.
وزارت خارجه و وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کرده است که Portease Partners در معاملات قابل توجه مرتبط با خرید، تملک، فروش، حملونقل یا بازاریابی محصولات پتروشیمی ایران مشارکت داشته است. درباره Sadashiva Overseas Limited هم اعلام شده که این شرکت بین فوریه ۲۰۲۴ تا ژوئن ۲۰۲۵ حدود ۶۹ میلیون دلار محصولات نفتی با منشأ ایران از چند شرکت وارد کرده است.
به گفته وزارت خزانهداری آمریکا ، Sadashiva Overseas به دلیل آگاهی و مشارکت در یک معامله قابل توجه برای خرید، تملک، فروش، حملونقل یا بازاریابی نفت و محصولات نفتی ایران، بر اساس فرمان اجرایی ۱۳۸۴۶ تحریم شده است.
دو شرکت دیگر یعنی Prakrutees Infra Impex Private Limited و PP Softtech Private Limited نیز تحریم شدهاند که طبق اطلاعات منتشرشده از سوی آمریکا، Prakrutees Infra Impex بین ژانویه ۲۰۲۴ تا ژوئن ۲۰۲۵ حدود ۲۵ میلیون دلار محصولات نفتی با منشأ ایران وارد کرده است. PP Softtech نیز بین مه ۲۰۲۳ تا فوریه ۲۰۲۶ حدود ۲۵ میلیون دلار محصولات نفتی از ایران وارد کرده است.
شرکتهای تحریمشده چه فعالیتی داشتند؟
سه شرکت Sadashiva، PP Softtech و Prakrutees در تجارت و واردات قیر و دیگر محصولات نفتی مورد استفاده در پروژههای زیرساختی و راهسازی هند فعالیت دارند.
بر اساس اطلاعات مؤسسه رتبهبندی Infomerics Ratings، Sadashiva Overseas که در دهلی مستقر است، عمدتاً در زمینه تولید، تجارت و صادرات برنج فعالیت میکند و در حوزه تجارت قیر فعال است.
PP Softtech نیز در زمینه واردات و عرضه قیر، نفت کوره و روغن پایه برای پروژههای زیرساختی و راهسازی فعالیت دارد. این شرکت همچنین در حوزه صادرات محصولات کشاورزی فعالیت میکند که برای ذخیرهسازی و حملونقل محمولههای فلهای از مخازن و کشتیهای اجارهای استفاده میکند.
بر اساس گزارشی در نشریه Maritime Gateway، گردش مالی PP Softtech در سال ۲۰۲۵ از هزار کرور روپیه عبور کرده و این شرکت به دومین واردکننده بزرگ قیر در هند تبدیل شده است.
Prakrutees Infra Impex نیز بیشتر در زمینه واردات، ذخیرهسازی، عرضه و فروش قیر مورد استفاده در پروژههای راهسازی فعالیت دارد. درباره فعالیت Portease Partners اطلاعات زیادی در دسترس نیست، اما وبسایت The Company Check این مجموعه را یک شرکت با مسئولیت محدود مستقر در ایالت گجرات هند معرفی کرده است.
سابقه هشدار
پیش از این نیز درباره احتمال درگیر شدن شرکتهای هندی با تحریمهای آمریکا گزارشهایی ارائه شده بود نمونه آن مروبط به بنیاد پژوهشی آبزرور ریسرچ فاندیشن (ORF) در ژانویه ۲۰۱۹ است که در گزارشی درباره تحریمهای ثانویه آمریکا نوشت که این تحریمها میتواند شرکتها و مؤسسات مالی کشورهای ثالث را در صورت ادامه همکاری با طرفهای تحریمشده، با محدودیتهای آمریکا روبهرو کند. ORF همچنین نوشته بود که تحریمهای آمریکا میتواند بر سرمایهگذاری شرکتهای هندی در پروژههای نفت و گاز ایران و خرید نفت خام از این کشور اثرگذار باشد.
چرا هند مهم است؟
اهمیت هند برای صادرات نفت ایران در سال ۲۰۲۶ بیشتر از هر چیز به بازگشت این کشور به بازار ایران مربوط است. . هند یکی از بزرگترین واردکنندگان نفت جهان است و از مه ۲۰۱۹ محمولهای از نفت ایران دریافت نکرده بود اما براساس گزارش رویترز، پالایشگاههای هندی پس از نزدیک به هفت سال دوباره به سراغ خرید نفت ایران آمدهاند. این بازگشت پس از آن اتفاق افتاد که آمریکا به طور موقت بخشی از محدودیتهای صادرات نفت ایران را کاهش داد تا اختلال ایجادشده در عرضه جهانی نفت جبران شود.
همچنین صادرات ایران به هند هم در شش ماه نخست سال ۲۰۲۶ به حدود ۷۰۷ میلیون دلار رسید که بخش عمده آن را نفت خام تشکیل میداد. این خریدها پس از آن از سر گرفته شد که آمریکا به طور موقت بخشی از محدودیتهای صادرات نفت ایران را کاهش داد.
آیا تحریم خریداران واقعاً صادرات ایران را کاهش میدهد؟
دادههای Kpler حاکی از آن است که صادرات نفت خام ایران در ماه مه به حدود ۲۶۰ هزار بشکه در روز رسیده در حالی که میانگین صادرات نفت خام ایران در سال ۲۰۲۵ حدود ۱.۶۷ میلیون بشکه در روز بود.
همچنین براساس گزارش رویترز، صادرات نفت ایران به چین، که در سال ۲۰۲۵ به طور میانگین حدود ۱.۴ میلیون بشکه در روز بود، در اوت ۲۰۲۶ به حدود ۵۳۴ هزار بشکه در روز کاهش یافته است.
البته نمیتوان تمام این کاهش را به تحریمهای آمریکا نسبت داد؛ در همین دوره، جنگ، محاصره دریایی و بسته شدن تنگه هرمز هم از عواملی بودند که بر صادرات ایران اثر گذار بودهبه همین جهت، با بررسی این دادهها میتوان پی برد که جریان صادرات نفت ایران به شکل جدی تحت فشار قرار گرفته، اما اینکه چه میزان از افت صادرات مستقیماً ناشی از تحریم خریداران بوده مشخص نیست.
از سوی دیگر، پالایشگاههای مستقل چین، معروف به تیپاتها، همچنان به دنبال خرید نفت ایران هستند. اما کاهش عرضه ایران و قیمتگذاری باعث شده بخشی از این پالایشگاهها برای تأمین خوراک خود به سراغ نفت کشورهایی مانند برزیل و عراق بروند.
هزینههایی که تحریم برای ایران ایجاد میکند
اثر تحریم را تنها نباید در کاهش حجم صادرات دید؛ ایران بایدبرای حفظ مشتریان خود در بازار تحریمی هزینه بیشتری برای فروش و انتقال نفت بپردازد و یکی از راههای جبران این ریسک، فروش نفت با تخفیف است.
کمیسیون بررسی روابط اقتصادی و امنیتی آمریکا و چین در مارس ۲۰۲۶ اعلام کرد که چین بیش از ۹۰ درصد نفت خام ایران را خریداری میکند و نفت ایران معمولاً با تخفیفی حدود ۸ تا ۱۰ دلار در هر بشکه به این کشور فروخته میشود. هرچند این رقم را نمیتوان تخفیف ثابت همه محمولههای نفت ایران در سال ۲۰۲۶ دانست، اما بیانگر آن است که تحریمها میتوانند بخشی از هزینه فروش نفت را از طریق کاهش قیمت فروش به ایران تحمیل کنند.
در نتیجه، تحریمها حتی بدون متوقف کردن صادرات نفت ایران نیز میتوانند درآمد هر بشکه را کاهش دهند و هزینه انتقال نفت به مشتری را بالا ببرند.
چین؛ آزمون اصلی سیاست آمریکا
در این بین، چین مهمترین چالش آمریکاست زیرا بخش بزرگی از نفت ایران به این کشور میرود و پالایشگاههای مستقل چین، به ویژه تیپاتها، نقش اصلی را در خرید این نفت دارند.
رویترز گزارش داده است که چین در سال ۲۰۲۵ به طور میانگین حدود ۱.۳۸ میلیون بشکه در روز نفت ایران خریداری کرده است. این میزان بیش از ۸۰ درصد نفت صادراتی ایران و حدود ۱۳.۴ درصد واردات دریایی نفت چین را تشکیل میداد.
در مقطعی از سال ۲۰۲۶ نیز خرید پالایشگاههای مستقل چین به سطح بالایی حدود 1.8 میلیون بشکه در روز رسید. اما در ماههای بعد، با کاهش عرضه ایران، رفتار پالایشگاههای چینی نیز تغییر کرد. آنها برای جبران کمبود خوراک به سراغ نفت کشورهای دیگری مانند برزیل و عراق رفتند.
به همین دلیل آمریکا امروز به سراغ چین رفته است؛ وزارت خزانهداری آمریکا در ۲۴ آوریل پالایشگاه Hengli Petrochemical در دالیان چین را تحریم کرد و آن را یکی از مشتریان بزرگ نفت خام و محصولات نفتی ایران معرفی کرد. طبق اعلام این وزارتخانه، این شرکت در طول زمان میلیاردها دلار نفت و محصولات نفتی ایران خریداری کرده بود.
آیا چین میتواند جای خریداران دیگر را بگیرد؟
اگر هند یا خریداران کوچکتر از بازار ایران عقبنشینی کنند، چین مهمترین گزینه برای جذب بخشی از این نفت خواهد بود. اما نمیتوان فرض کرد که هر مقدار نفتی که هند یا سایر خریداران نخرند، به طور خودکار راهی چین میشود.
رفتار پالایشگاههای چینی در ماههای اخیر نشان داده است که این پالایشگاهها همزمان دو کار انجام میدهند؛ از یک طرف همچنان به دنبال نفت ایران هستند و از طرف دیگر در صورت کاهش عرضه یا افزایش ریسک، نفت کشورهای دیگر را جایگزین میکنند.
پس چین میتواند بخشی از کاهش خرید سایر کشورها را جبران کند، اما این ظرفیت نامحدود نیست. قیمت نفت ایران، میزان تخفیف و ریسک تحریم از عواملی هستند که بر تصمیم پالایشگاههای چینی اثر میگذارند.
حلقه فشار آمریکا چقدر تنگ شده است؟
تحریم چهار شرکت هندی بخشی از سیاست گستردهتر آمریکا برای هدف قرار دادن شبکه فروش نفت ایران است. واشنگتن دیگر فقط صادرکنندگان ایرانی را هدف نمیگیرد و تلاش میکند خریداران، واسطهها، شرکتهای حملونقل و حتی پالایشگاههای خارجی را نیز تحت فشار قرار دهد.
چنین فشاری میتواند هزینه تجارت با ایران را بالا ببرد و بعضی خریداران را به سمت منابع دیگر نفت سوق دهد. دادههای صادراتی ۲۰۲۶ هم این را میگوید که جریان فروش نفت ایران نسبت به سال گذشته به شدت تحت فشار قرار گرفته است، هرچند نمیتوان تمام این افت را نتیجه تحریمها دانست.
ادامه خرید نفت ایران از سوی پالایشگاههای مستقل چین نیز به این معناست که فشار آمریکا هنوز نتوانسته صادرات ایران را متوقف کند. ایران همچنان مشتریانی دارد که به دلیل قیمت، نوع نفت و شرایط بازار حاضر به خرید هستند.
بنابراین، فشار آمریکا بر شبکه فروش نفت ایران بیشتر شده، اما هنوز نتوانسته مسیر صادرات کشور را به طور کامل ببندد و اثر فعلی تحریمها بیشتر در هزینه بالاتر فروش و انتقال نفت، تغییر مسیر محمولهها و کاهش احتمالی قیمت فروش دیده میشود./
