به گزارش انرژی مدیا (آریا اکوپرس)، پتروشیمی خارک در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ با ثبت بیش از ۲۱ هزار میلیارد تومان درآمد فروش، رشد ۱۱۵.۲ درصدی را نسبت به مدت مشابه سال قبل تجربه کرد؛ عملکردی که در نگاه نخست از جهشی قابل‌توجه حکایت دارد. اما بررسی جزئیات گزارش ماهانه این شرکت، تصویری متفاوت از وضعیت عملیاتی آن ارائه می‌دهد: حجم فروش محصولات بدون افزایش تناژ فروش، ۳۸.۶ درصد کمتر و درآمد آن بیشتر شده است.
بر اساس اطلاعات ارائه‌شده در گزارش فعالیت ماهانه شرکت با نماد بورسی «شخارک» در سامانه کدال، مبلغ فروش پتروشیمی خارک در شش‌ماهه نخست امسال از ۹ هزار و ۸۹۶.۲ میلیارد تومان در دوره مشابه سال گذشته به ۲۱ هزار و ۲۹۸.۴ میلیارد تومان رسیده است. در همین مدت، حجم فروش صادراتی از ۴۵۲ هزار و ۲۳۵ تن به ۲۷۷ هزار و ۶۵۷ تن کاهش یافته است. این دو شاخص، پرسش اصلی درباره کیفیت رشد درآمد شرکت را مطرح می‌کنند: چه میزان از افزایش درآمد حاصل بهبود واقعی عملکرد عملیاتی و چه میزان ناشی از تغییر قیمت‌ها و ترکیب محصولات بوده است؟
شهریور؛ فروش کمتر، درآمد همچنان میلیاردی
عملکرد ماهانه شرکت نیز همین الگو را نشان می‌دهد. پتروشیمی خارک در شهریور ۱۴۰۵ حدود ۳۵ هزار و ۱۸۳ تن محصول فروخت؛ در حالی که این رقم در مردادماه ۵۸ هزار و ۵۷ تن بود. به این ترتیب، حجم فروش ماهانه ۳۹.۴ درصد افت کرد؛ با این حال، مبلغ فروش از ۳ هزار و ۶۵۸ میلیارد تومان در مرداد به ۳ هزار و ۱۸۸.۲ میلیارد تومان در شهریور رسید؛ کاهشی معادل ۱۲.۸ درصد که بسیار کمتر از افت تناژ فروش است.
مقایسه با شهریور سال گذشته، اختلاف میان دو شاخص را پررنگ‌تر می‌کند. حجم فروش از ۸۸ هزار و ۴۳۱ تن به ۳۵ هزار و ۱۸۳ تن رسیده و ۶۰.۲ درصد کاهش یافته است؛ اما مبلغ فروش در همین مقایسه از یک‌هزار و ۹۱۰.۱ میلیارد تومان به ۳ هزار و ۱۸۸.۲ میلیارد تومان افزایش پیدا کرده و رشد ۶۶.۹ درصدی را ثبت کرده است.
بنابراین، در هر دو مقایسه ماهانه و سالانه، درآمد ریالی شرکت به‌مراتب مقاوم‌تر از حجم فروش ظاهر شده است. با این حال، این وضعیت به‌تنهایی نه از افزایش تولید حکایت دارد و نه اثبات می‌کند که بازار صادراتی شرکت از نظر حجم تقاضا تقویت شده است.
ترکیب محصولات؛ عامل مهم در تفسیر درآمد
یکی از توضیحات مطرح‌شده برای تفاوت میان رشد مبلغ فروش و افت تناژ، تغییر ترکیب محصولات فروخته‌شده است. در تحلیل ارائه‌شده از عملکرد شهریور، توقف فروش متانول و افزایش سهم محصولاتی مانند پروپان، بوتان و پنتان‌پلاس از عوامل مؤثر بر افزایش متوسط مبلغ فروش به ازای هر تن عنوان شده است.
با این حال، باید میان تغییر ترکیب فروش و افزایش قیمت فروش تفکیک قائل شد. هر محصول قیمت، بازار و ارزش اقتصادی متفاوتی دارد و جابه‌جایی سهم محصولات می‌تواند میانگین درآمد حاصل از فروش هر تن را تغییر دهد؛ حتی اگر حجم کل فروش کاهش یابد. برای تعیین سهم دقیق هر عامل، مقایسه مقدار و نرخ فروش تک‌تک محصولات در گزارش کدال ضروری است.
بررسی منتشرشده از عملکرد شش‌ماهه شخارک نیز نشان می‌دهد متانول همچنان یکی از محصولات مهم درآمدزای شرکت بوده و بوتان، پنتان‌پلاس و گوگرد نیز سهم قابل‌توجهی از درآمد را به خود اختصاص داده‌اند. در نتیجه، تحلیل عملکرد شرکت بدون تفکیک محصولی، تصویر کاملی از منشأ تغییرات درآمد ارائه نمی‌کند.
بازگشت به مدار تولید؛ پایان توقف، نه لزوماً جبران افت فروش
عملکرد امسال پتروشیمی خارک را نمی‌توان بدون توجه به اختلالات عملیاتی ماه‌های گذشته ارزیابی کرد. شرکت در اطلاعیه منتشرشده در کدال اعلام کرده بود که واحدهای تولیدی آن از ۱۶ اسفند ۱۴۰۴ در پی شرایط جنگی و وضعیت اضطراری متوقف شدند. از ۲۵ فروردین ۱۴۰۵، فعالیت بخشی از واحدها با حدود ۶۰ درصد ظرفیت از سر گرفته شد و در سوم اردیبهشت همه واحدهای عملیاتی و تولیدی دوباره وارد مدار شدند.
کمیل پورضیائی، مدیرعامل پتروشیمی خارک، نیز در اظهارات منتشرشده در شهریورماه بر اهمیت توسعه صنعت، استمرار تولید و تقویت استقلال اقتصادی تأکید کرده است. این موضع‌گیری، اهمیت حفظ تولید را از منظر راهبردی برجسته می‌کند؛ اما ارزیابی میزان تحقق این هدف، به شاخص‌های عملیاتی و فروش نیاز دارد.
ازسرگیری فعالیت همه واحدها اتفاقی مهم است، ولی بازگشت به مدار تولید الزاماً به معنای بازگشت فوری حجم فروش به سطح سال گذشته نیست.
درآمد بیشتر، اما هزینه خوراک و انرژی زیر ذره‌بین
موضوع مهم دیگر، تفاوت میان درآمد فروش و سودآوری است. افزایش مبلغ فروش به‌تنهایی نشان نمی‌دهد سود عملیاتی یا سود خالص شرکت نیز به همان نسبت رشد کرده است؛ زیرا هزینه خوراک، انرژی، تعمیرات، حمل‌ونقل و سایر هزینه‌های عملیاتی نیز بر نتیجه نهایی اثر می‌گذارند.
در بررسی منتشرشده از عملکرد شش‌ماهه شخارک، افزایش هزینه خرید گاز ترش و فشار ناشی از رشد نرخ خوراک و انرژی نیز مورد توجه قرار گرفته است؛ بنابراین، برای قضاوت درباره کیفیت عملکرد مالی شرکت باید درآمد فروش در کنار بهای تمام‌شده، حاشیه سود عملیاتی و سود خالص بررسی شود.
از سوی دیگر، صفر بودن فروش داخلی در هر سه مقطع مورد بررسی نشان می‌دهد درآمد ثبت‌شده در جداول ارائه‌شده به‌طور کامل به صادرات وابسته بوده است. این ویژگی، اهمیت استمرار دسترسی به بازارهای خارجی، مسیرهای حمل‌ونقل و امکان فروش محصولات را برای شرکت افزایش می‌دهد.
پرسش اصلی؛ درآمد بیشتر، چه زمانی به عملکرد بهتر تبدیل می‌شود؟
کارنامه شهریور و نیمه نخست سال پتروشیمی خارک، دو واقعیت هم‌زمان را نشان می‌دهد: شرکت توانسته است با وجود افت قابل‌توجه حجم فروش، درآمد ریالی خود را افزایش دهد؛ اما این رشد درآمد با افزایش تناژ فروش همراه نبوده است.
برای سهامداران و فعالان صنعت پتروشیمی، مسئله فقط ثبت درآمد ۲۱.۳ هزار میلیارد تومانی نیست؛ بلکه باید مشخص شود این درآمد تا چه اندازه به سودآوری پایدار تبدیل شده و شرکت با چه سرعتی می‌تواند حجم تولید و صادرات خود را بازیابی کند.
در ماه‌های آینده، سه شاخص تعیین‌کننده خواهند بود: بازگشت حجم فروش به سطوح پیشین، تداوم درآمدزایی محصولات صادراتی و حفظ حاشیه سود در برابر هزینه‌های خوراک و انرژی. تا زمانی که این شاخص‌ها در کنار یکدیگر بررسی نشوند، رشد ۱۱۵.۲ درصدی درآمد را باید موفقیتی در ثبت فروش ریالی دانست، نه به‌تنهایی نشانه‌ای قطعی از بهبود همه ابعاد عملکرد شرکت./
