به گزارش آژانس رسانه ای انرژی مدیا (اکوپرس آریا)، به‌دنبال انتشار برخی گزارش‌ها پیرامون کاربرد ترکیبات الکلی در شبکه توزیع سوخت کشور و شکل‌گیری موجی از ابهامات و گمانه‌زنی‌های غیرفنی در فضای مجازی مبنی بر آسیب‌دیدگی موتور خودروها، علیرضا صادقی ، کارشناس مهندسی شیمی و پژوهشگر حوزه فناوری‌های پالایش و سوخت، به تشریح ابعاد علمی و استانداردهای حاکم بر این فرآیند پرداخت.
وی در ابتدای این گفت‌وگو با اشاره به مبانی مهندسی کاربرد ترکیبات اکسیژنه در سوخت‌های فسیلی اظهار کرد: سوخت‌های حاوی متانول سال‌هاست که در ادبیات مهندسی پالایش جهان به عنوان ابزاری موثر جهت بهبود فرآیند احتراق، آرام‌سوزی و بالا بردن عدد اکتان شناخته می‌شوند. متانول با ساختار ساده مولکولی خود، به دلیل داشتن عدد اکتان تحقیقی بالای ۱۱۰، یکی از بهینه‌ترین گزینه‌ها برای ارتقای راندمان بنزین پایه به شمار می‌رود و جایگزین مناسبی برای افزودنی‌های فلزی یا ترکیبات سنگین هیدروکربنی است.
این کارشناس ارشد حوزه سوخت با تشریح استانداردهای مرجع بین‌المللی در این زمینه گفت: در استانداردهای معتبر جهانی از جمله استانداردهای تدوین‌شده در اتحادیه اروپا، ایالات متحده و چین، افزودن متانول به بنزین تا سقف ۳ درصد حجمی به عنوان یک حد کاملاً مجاز و استاندارد پذیرفته شده است. این بدان معناست که در این دامنه درصدی، سوخت نهایی هیچ نیازی به تغییر در سامانه سوخت‌رسانی، تعویض لوله‌ها، تقویت پمپ بنزین یا بازتنظیم واحد کنترل الکترونیکی موتور (ECU) ندارد و رفتار سیال کاملاً مشابه بنزین‌های متداول هیدروکربنی خواهد بود.
وی در ادامه با اشاره به نسبت‌های اعمال‌شده در طرح‌های اخیر داخل کشور تصریح کرد: بر اساس داده‌های عملیاتی و اعلام مراجع رسمی، میزان متانول مورد استفاده در کشور رقمی کمتر از نیم درصد (۰.۵ درصد) بوده است. این یعنی نسبت به کار رفته در ایران حدود یک‌ششم حداکثر مجاز استاندارد جهانی است. قرار گرفتن در این بازه ناچیز باعث می‌شود که سوخت در امن‌ترین حاشیه ترمودینامیکی و شیمیایی قرار گیرد و هرگونه فرضیه درباره ایجاد نارسایی فنی در موتور خودروها از منظر علم شیمی سوخت مردود باشد.
صادقی در واکنش به ادعاهای مطرح‌شده در فضای مجازی پیرامون خوردگی فوری قطعات و پوسیدگی شلنگ‌ها و کاسه‌نمدها توضیح داد: واکنش منفی الکل با الاستومرها و اورینگ‌های پلیمری صرفاً در غلظت‌های بسیار بالا مانند مخلوط‌های بالای ۱۵ درصد و در صورت عدم استفاده از بازدارنده‌های خوردگی و وجود رطوبت شدید رخ می‌دهد. در غلظت ۰.۵ درصد، خاصیت حل‌کنندگی الکل به‌طور کامل در حجم بنزین پایه جذب و خنثی می‌شود؛ از این رو ادعاهایی که از خرابی زودرس سوزن‌های انژکتور یا تخریب سیلندر سخن می‌گویند، کاملاً غیرمستند و ناشی از بی‌اطلاعی از رفتارهای بین‌مولکولی سوخت در مقیاس پایین است.
وی به تجارب بین‌المللی در به‌کارگیری این فناوری اشاره کرد و افزود: کشورهای متعددی بر پایه سبد انرژی خود از متانول استفاده می‌کنند. به عنوان نمونه، چین هم‌اکنون در چندین استان از سوخت M15 یعنی بنزین با ۱۵ درصد متانول در ناوگان حمل‌ونقل عمومی استفاده می‌کند و حتی زیرساخت‌های استفاده از متانول خالص (M100) را در خودروهای تجاری توسعه داده است. این واقعیت نشان می‌دهد که استفاده از سوخت متانولی یک فناوری تثبیت‌شده و روبه‌پیشرفت در جهان است و برخلاف القائات رسانه‌های معاند، یک روش نامتعارف یا آسیب‌زا تلقی نمی‌شود.
این پژوهشگر ارشد انرژی با تاکید بر مزایای زیست‌محیطی این ترکیب یادآور شد: حضور اتم اکسیژن در ساختار متانول به اکسیداسیون کامل‌تر زنجیره‌های کربنی حین اشتعال کمک می‌کند. این امر موجب کاهش محسوس تولید گاز مونوکسید کربن (CO) و هیدروکربن‌های نسوخته (HC) در اگزوز می‌شود و از پدیده کوبش یا ناک در پیشرانه‌ها جلوگیری به عمل می‌آورد. بنابراین، اختلاط مهندسی‌شده این ماده بیش از آنکه یک چالش باشد، در جهت حفاظت از هوای پاک و ارتقای بهسوزی پیشرانه عمل می‌کند.
وی در خصوص فرآیندهای کنترل کیفیت در مبادی پالایشی و انتقال سوخت خاطرنشان کرد: هیچ فرآورده‌ای بدون اخذ تاییدیه‌های آزمایشگاهی سخت‌گیرانه وارد خطوط توزیع نمی‌شود. بنزین تولیدی بر مبنای ۲۱ شاخص کیفی از جمله فشار بخار، محدوده تقطیر، عدم جدایش فازی و کنترل چگالی تحت نظارت ناظران کیفی و سازمان ملی استاندارد ارزیابی می‌شود و در صورت وجود هرگونه مغایرت با حدود مجاز، مجوز خروج دریافت نمی‌کند.
صادقی در پایان با هشدار نسبت به اثرات مخرب جوسازی‌های غیرعلمی بر آرامش روانی جامعه تاکید کرد: متاسفانه مباحث تخصصی مهندسی گاهی به ابزاری برای ایجاد تشویش و بحران‌سازی‌های کاذب در افکار عمومی بدل می‌شوند. داده‌های تجربی و آزمون‌های میدانی گواهی می‌دهند که سوخت‌های ترکیبی در چارچوب ضوابط استاندارد نه‌تنها خطری برای دارایی‌های مردم و وسایل نقلیه به همراه ندارند، بلکه گامی ضروری برای بهره‌گیری بهینه از ظرفیت‌های فنی کشور در مسیر ارتقای کیفیت حامل‌های انرژی به شمار می‌آیند.
