باقر قرمزچشمه، مدیر گروه هیدرولوژی و توسعه منابع آب در گفت‌وگو با انرژی مدیا (آریا اکوپرس)، ضمن نقد سیاست‌های مدیریت امید‌محور، نسبت به تخلیه آبخوان‌ها و بارگذاری جمعیتی فراتر از ظرفیت تهران هشدار داد.
بر اساس این گزارش، در حالی که دفتر اطلاعات و داده‌های آب کشور وضعیت بارش‌های سال آبی رو به پایان را در مقیاس ملی نرمال اعلام کرده و خبر از پرشدگی ۴۸ درصدی مخازن سدها می‌دهد، کارشناسان حوزه هیدرولوژی نسبت به پیامدهای اتکا به این آمارهای میانگین هشدار می‌دهند.
قرمزچشمه در خصوص صحت‌سنجی آمارهای اعلامی مبنی بر نرمال بودن بارش‌ها اظهار داشت: میانگین‌گیری کشوری در سرزمینی با اقلیم‌های بسیار متفاوت، از خشک تا نیمه‌مرطوب، آماری گمراه کننده است. این نرمال بودنِ ظاهری نباید پوششی بر بحران‌های عمیق در حوضه‌های آبریز خاص همچون دریاچه نمک باشد.
وی افزود: پیش‌بینی‌های جوی بر اساس مدل‌های گردش عمومی جو و تحلیل توده‌های هوا انجام می‌شود که در مراکز خاص جهانی شبیه‌سازی می‌شوند. این پیش‌بینی‌ها کلی هستند و خطای نسبتا بالایی دارند. بنابراین نباید آن‌ها را با اندازه‌گیری‌های دقیقِ ایستگاهی اشتباه گرفت.
وقتی گفته می‌شود بارندگی‌ها فراتر از نرمال است، این صرفا یک تخمین کلی است نه یک اندازه‌گیری قطعی که بتوان بر اساس آن برای تمام نقاط کشور برنامه‌ریزی کرد.
آمار سدها صحیح نیست
این کارشناس منابع طبیعی در بخش دیگری از صحبت‌های خود به موضوع ذخایر سدها و آمار ۴۸ درصدی پر بودن مخازن پرداخت و عنوان کرد: این عدد نمی‌تواند یک معیار استاندارد و پایدار برای وضعیت سدها در سال‌های خشکسالی باشد. در واقع، این ارقام کلی، فجایع منطقه‌ای را پنهان می‌کنند.
وی تصریح کرد: در حالی که ممکن است در برخی مناطق غرب یا شمال‌غرب کشور وضعیت بارندگی مناسب بوده باشد، اما کریدورهایی نظیر شرق استان همدان، استان مرکزی، البرز و تهران، همچنان با خشکسالی‌های شدید مواجه‌اند؛ بنابراین، اگرچه وضعیت ذخایر سدها نسبت به سال گذشته که ۲۵ درصد بود بهبود یافته، اما مشکل کم‌آبی در مناطقی که تهران را تغذیه می‌کنند، همچنان پابرجاست.
قرمزچشمه با اشاره به چالش‌های جمعیت‌شناختی تهران گفت: تهران خارج از ظرفیت زیستی خود بارگذاری جمعیتی شده است و متخصصان جمعیت‌شناسی بارها بر این موضوع تاکید داشته‌اند و واقعیت این است که منابع موجود پاسخگوی این حجم از جمعیت نیست؛ به همین دلیل است که ناچار به انتقال آب از حوضه‌های دیگر هستیم.
وی با تاکید بر لزوم فرهنگ‌سازی و تغییر زیرساخت‌ها اظهار داشت: ما در کشور با معضل اسراف مواجه هستیم. میزان سرانه مصرف آب شرب در تهران حدود ۱۳۰ لیتر در روز است که باید به زیر ۱۰۰ لیتر و حتی ۸۰ لیتر برسد. این هدف تنها با فرهنگ‌سازی محقق نمی‌شود، بلکه نیازمند ایجاد زیرساخت‌های مناسب و استفاده از فناوری‌های کاهنده مصرف، مانند شیرهای اتوماتیک، سیستم‌های نوین گرمایشی و ماشین‌های ظرفشویی و لباسشویی بهینه است.
تکیه بر پدیده‌ای مثل ال‌نینو برای مدیریت منابع آبی، فاقد استراتژی علمی است
مدیر گروه هیدرولوژی و توسعه منابع آب در ادامه مدیریت مبتنی بر پدیده‌های جوی را نقد کرد و گفت: تکیه بر پدیده‌ای مثل ال‌نینو برای مدیریت منابع آبی، فاقد استراتژی علمی است. اینکه تمام برنامه‌ریزی‌ها را به این پدیده‌ها گره بزنیم، مدیریت امید‌محور است و می‌تواند مسئولیت‌پذیری نهادهای تصمیم‌گیر را در زمینه برنامه‌ریزی‌های کلان کاهش دهد.
وی خاطرنشان کرد: راهکار پایدار، تمرکز بر تغذیه آبخوان‌ها در سال‌های پربارش و دوره‌های ترسالی است تا بتوانیم در سال‌های خشک، از این منابع زیرزمینی به عنوان یک ذخیره مطمئن استفاده کنیم؛ چرا که منابع سطحی به شدت در معرض تبخیر قرار دارند و هدررفت بالایی دارند./
