به گزارش آژانس رسانه انرژی مدیا (اکو پرس آریا)، حملات به تأسیسات استراتژیک انرژی کشور، بهویژه در منطقه حساس پارس جنوبی، شوک بزرگی را به کشور وارد کرده است. خروج حجم وسیعی گاز از مدار تولید، فراتر از یک خسارت مقطعی تلقی و به عنوان یک تهدید جدی به خصوص در زمستان سال جاری محسوب می شود.
این رخداد ناگوار در شرایطی رخ میدهد که حدود ۸۰ درصد سبد انرژی و تولید برق کشور به طور مستقیم به گاز طبیعی وابسته است و هرگونه اختلال در این شریان حیاتی، مستقیماً برق، گرمایش خانگی و شاهرگهای صنعتی را تحت تأثیر قرار میدهد. ابعاد این بحران زمانی نگرانکنندهتر میشود که بدانیم صنایع بزرگ کشور مانند فولاد مبارکه و مجتمعهای پتروشیمی در جریان تنشهای اخیر هدف حمله قرار گرفتهاند و اکنون با چالش مضاعف تأمین خوراک و برق مواجه هستند.
وقوع این خاموشیها و قطعی خوراک در شرایطی که کشور تحت شدیدترین تحریمهای دریایی و بینالمللی قرار دارد، زنگ خطر را برای بخشهای مولد اقتصاد به صدا درآورده است. پتروشیمیها و صنایع فولادی که همواره از منابع اصلی و حیاتی تأمین منابع ارزی کشور در شرایط تحریمی بودهاند، با توقف یا کاهش ظرفیت تولید، اقتصاد کلان را با چالش جدی درآمدی روبرو خواهند کرد.
تحلیلگران بر این باورند که این ناترازی عمیق و خروج ناگهانی حجم عظیمی از گاز از شبکه، دغدغههای جدی درباره چگونگی عبور از زمستان بدون فروپاشی شبکه صنعتی و خانگی را تشدید کرده است. اتکا به مسکنهای موقتی یا تکیه بر کاهش مصرف، دیگر برای مهار بحران زیرساختی با این ابعاد کافی نیست. آسیب به پارس جنوبی نشان داد که امنیت انرژی کشور در وضعیتی شکننده قرار دارد و بدون بازسازی ساختاری و تدوین دکترین پدافندی جدید، این وضعیت میتواند به بحرانی فراگیر در صنایع مادر و معیشت عمومی تبدیل شود.
جنگ و خروج ۲۰ میلیون متر مکعب گاز از مدار
حسن مرادی، نماینده اسبق مجلس، در تشریح وضعیت فعلی زیرساختها، با بیان اینکه قطعاً شرایط جنگی در کشور شرایط دشواری را در حوزه های مختلف رقم می زند به خبرنگار ما گفت: در شرایط جنگ، آسیب رساندن به منابع و زیرساختها یک روال معمول از سوی دشمن است و آنها به صراحت اعلام کردهاند که هدفشان ضربه زدن به زیرساختهای ماست، هرچند ما مدعی هستیم که غالب زیرساختهای ما سرپاست، اما واقعیت این است که دشمن در مواردی موفق شده به بخشهایی از پارس جنوبی و منابع تولید گاز ما آسیبهای جدی وارد کند.
کاهش بیش از ۲۰ میلیون مترمکعبی تولید، رقم ناچیزی نیست. این عدد یعنی فشار مضاعف بر شبکه سراسری و کاهش توان عملیاتی برای پاسخگویی به تقاضای زمستان که پیشروست.
این نماینده مجلس اضافه کرد: خوشبختانه این حوادث در فصل گرما رخ داد و به دلیل پایین بودن سوخت خانگی که سهم عمدهای از مصرف کشور را به خود اختصاص میدهد، توانستیم تا حدودی این کمبود را مدیریت کنیم تا آثار آن بروز و ظهور بالایی نداشته باشد، اما قطعاً شرایط کمبود گاز که پیش از این نیز در کشور وجود داشته است، الزامات صرفه جویی بیشتر از پیش در بخش انرژی به خصوص گاز را محرز می سازد.
پارادوکس وعده مسئولان و حذف کمبود گاز
مرادی، در ادامه با اشاره به روند بازسازی تأکید کرد: روند بازسازی و نوسازی بلافاصله و بدون وقفه آغاز شده است. ما حتی فرصت ندادیم که یک دوره ارزیابی یا بازتوانی برای تأسیسات آسیبدیده تعریف شود، چرا که شرایط جنگی اجازه هیچگونه تعللی را نمیدهد. اینکه بازسازیها در حین عملیات و بدون دوره استراحت صورت میگیرد، اگرچه نشاندهنده همت مدیران اجرایی است، اما قطعاً گویای فشار مضاعف بر بدنه فنی و مهندسی کشور در شرایط تحریم و کمبود تجهیزات است.
او در پاسخ به پارادوکس کمبود گاز قبل از جنگ و ادعای حل بحران گاز در زمستان پیش رو با وجود حملات به زیرساختهای گاز کشور گفت: شبکه گاز کشور ما در مقایسه با جهان بسیارگسترده است، چراکه حتی در دورافتادهترین نقاط کشور نیز پوشش گاز داریم؛ ما مرتب در حال گازکشی به روستاها بودیم و این پوشش گسترده، خود بخشی از مشکل توسعه شبکه بوده است. این دفاع از گسترش شبکه، اگرچه در جای خود یک دستاورد اجتماعی محسوب میشود، اما در تحلیل اقتصادیِ انرژی، گویای یک خطای استراتژیک است؛ کشوری که تولیدش با مصرفش همخوانی ندارد، نباید با شتاب بیرویه، تقاضای جدید در دورترین نقاط ایجاد کند.
او اضافه کرد: هرچند نباید این امر غافل باشیم که فازهای پارس جنوبی تازه سال گذشه به مدار آمده اند و به همین دلیل در سالهای قبل از ورود فازهای جنوبی به مدار، ما کمبود داشتیم، اما امیدواریم با تولیدات جدیدی که وارد مدار شده، دیگر به آن مشکلات برنخوریم.
سایه روشن واردات برق ناشی از کمبود گاز
یکی از نکات کلیدی و نگرانکننده در سخنان حسن مرادی، مسئله وابستگی برای جبران کمبودهاست. او به صراحت از برنامه خرید برق از کشور ترکیه و برخی کشورهای همسایه سخن میگوید و تاکید می کند: خوراک پتروشیمی ها نیز با گاز تامین می شود و برای کمبودهایی که در پتروشیمیها ایجاد شده، بناست از ترکیه برق وارد کنیم تا بتوانیم خلأهای تولیدی را جبران کنیم. تکیه بر واردات برق در شرایطی که کشور خود ادعای قدرت انرژی دارد، نشان میدهد که بخش پتروشیمی به عنوان یکی از ستونهای درآمدی دولت، تا چه حد در برابر نوسانات تولید برق آسیبپذیر است. وقتی یک مجتمع پتروشیمی به دلیل حمله به زیرساختها و قطعی برق دچار وقفه میشود، نه تنها تولید محصول، بلکه ارزآوری کشور نیز به مخاطره میافتد و این یعنی سرایت بحران از حوزه انرژی به حوزه کلان اقتصادی.
واقعیتهای جنگ و ذخایر گازی
این نماینده اسبق مجلس، با اشاره به لزوم تغییر دکترین دفاعی در صنعت انرژی تأکید کرد: ما در جنگ هستیم و در جنگ اتفاقات خوبی رخ نمی دهد. خسارتها جدی است و باید برای آینده پیشبینیهای لازم را انجام دهیم.
او اضافه کرد: ما باید به سمتی حرکت کنیم که ۲۰۰ مگاوات برق مازاد در شبکه داشته باشیم و در گاز نیز ۲۰۰ میلیون مترمکعب گاز ذخیره داشته باشیم تا اگر خدای ناکرده وقفه یا حملهای صورت گرفت، فشار شبکه سراسری جبران شود و بتوانیم به گازرسانی ادامه دهیم.
وی همکاری مردم در دورانی که تحت حملات دشمن به زیرساختها بودیم را سازنده توصیف کرد.
مرادی توضیح داد: مدیریت انرژی در ایران اکنون در برزخی میان تداوم تولید در شرایط جنگی و تلاش برای بازسازی زیرساختهای آسیبدیده گرفتار شده است. این وضعیت، لزوم بازنگری در سیاستهای کلان انرژی را بیش از پیش نمایان میکند که باید به سمت ایجاد زیرساختهای تابآور، ذخایر استراتژیک واقعی و دیپلماسی انرژیِ مبتنی بر منافع ملی حرکت کند.
او درباره احتمال ادامه جنگ وحمله به تاسیسات گفت: ما شروع کننده جنگ نبودیم، اما وقتی جنگ است باید ایستاد؛ این ایستادگی زمانی معنای عملیاتی پیدا میکند که زیرساختها نه فقط با وصلهپینه، بلکه با تجهیزات مدرن و پدافند غیرعامل واقعی، در برابر تهدیدات بیمه شوند، نه اینکه تنها با تکیه بر فصل گرما و صرفهجویی مردم، از یک بحران به بحرانی دیگر عبور کنیم
