به گزارش انرژی مدیا (آریا اکوپرس)، گزارش عملکرد شهریورماه شرکت نفت بهران با نماد بورسی «شبهرن» تصویری دوگانه از وضعیت فروش این تولیدکننده روانکار ارائه می‌دهد. از یک سو، درآمد شرکت در شش‌ماهه نخست سال از حدود ۱۹ هزار و ۷۵۶ میلیارد تومان به ۴۰ هزار و ۲۰۵ میلیارد تومان رسیده و بیش از دو برابر شده است؛ از سوی دیگر، مقدار فروش در همین دوره از ۲۹۶.۲ میلیون لیتر به ۲۴۲.۱ میلیون لیتر کاهش یافته است.
این فاصله میان رشد مبلغ فروش و افت حجم، نشان می‌دهد افزایش درآمد را نمی‌توان معادل افزایش متناسب فروش فیزیکی دانست. تغییر نرخ فروش و ترکیب محصولات از عواملی هستند که باید برای توضیح این روند بررسی شوند؛ هرچند تعیین سهم دقیق هر عامل به اطلاعات تفصیلی محصولات و نرخ‌های فروش نیاز دارد.
شهریور؛ رشد صادرات در برابر عقب‌نشینی بازار داخل
نفت بهران در شهریور ۱۴۰۵ مجموعاً ۴۳ میلیون و ۷۸۹ هزار لیتر محصول فروخت و از این محل حدود ۸ هزار و ۹۱ میلیارد تومان درآمد به دست آورد. فروش کل شرکت نسبت به مرداد از نظر حجم ۵.۸۵ درصد و از نظر مبلغ ۹.۲۹ درصد افزایش یافت؛ اما این رشد حاصل بهبود هم‌زمان دو بازار داخلی و صادراتی نبود.
در بازار داخل، حجم فروش از ۲۶.۴ میلیون لیتر در مرداد به ۲۲.۷ میلیون لیتر در شهریور رسید؛ کاهشی معادل ۱۴.۳۱ درصد. مبلغ فروش داخلی نیز با افت ۶.۳۱ درصدی از حدود ۶ هزار و ۴۲۰ میلیارد تومان به ۶ هزار و ۱۴ میلیارد تومان کاهش یافت.
در مقابل، صادرات عملکرد متفاوتی داشت. حجم فروش صادراتی با رشد ۴۱.۶۶ درصدی از ۱۴.۹ میلیون لیتر به ۲۱.۱ میلیون لیتر رسید و ارزش آن نیز با جهش ۱۱۱.۰۶ درصدی از ۹۸۴ میلیارد تومان به حدود ۲ هزار و ۷۷ میلیارد تومان افزایش یافت.
به این ترتیب، سهم صادرات از کل درآمد ماهانه شرکت از حدود ۱۳ درصد در مرداد به نزدیک ۲۶ درصد در شهریور رسید. این تغییر نشان می‌دهد صادرات در آخرین ماه تابستان نقش مهمی در جبران افت بازار داخلی و افزایش فروش کل داشته است.
درآمد بیشتر، فروش کمتر؛ معمای شش‌ماهه شبهرن
مقایسه عملکرد شش‌ماهه نخست سال جاری با مدت مشابه سال قبل، مهم‌ترین نکته گزارش را آشکار می‌کند. مقدار فروش داخلی از ۱۶۷.۱ میلیون لیتر به ۱۳۹.۹ میلیون لیتر کاهش یافته؛ یعنی ۱۶.۲۸ درصد افت. در بخش صادرات نیز حجم فروش با کاهش ۲۰.۸۶ درصدی از ۱۲۹.۲ میلیون لیتر به ۱۰۲.۲ میلیون لیتر رسیده است.
با وجود این افت در هر دو بازار، مبلغ فروش داخلی ۱۰۷.۸۴ درصد و مبلغ فروش صادراتی ۸۶.۰۷ درصد رشد کرده است. مجموع درآمد شرکت نیز با افزایش ۱۰۳.۵۱ درصدی به بیش از ۴۰.۲ هزار میلیارد تومان رسیده است.
این ارقام نشان می‌دهد رشد درآمد شرکت عمدتاً با افزایش متوسط ارزش فروش هر لیتر همراه بوده، نه با افزایش تناژ. بر اساس نسبت مبلغ فروش به حجم فروش، متوسط ارزش فروش هر لیتر در دوره شش‌ماهه حدود ۲.۵ برابر دوره مشابه سال قبل شده است. البته این شاخص، میانگین ارزش فروش است و لزوماً به معنای افزایش یکسان قیمت همه محصولات نیست؛ تغییر ترکیب محصولات و سهم هر گروه در فروش نیز می‌تواند بر آن اثر بگذارد.
بازار داخل؛ نقطه‌ای که باید جدی گرفته شود
در شش‌ماهه نخست سال، فروش داخلی حدود ۸۲ درصد از مبلغ کل فروش بهران را تشکیل داده است. بنابراین، با وجود افزایش سهم صادرات در شهریور، بازار داخل همچنان ستون اصلی درآمد شرکت محسوب می‌شود.
افت ۱۴.۳۱ درصدی حجم فروش داخلی در شهریور نسبت به مرداد و کاهش ۳۰.۷۰ درصدی آن در مقایسه با شهریور سال گذشته، موضوعی است که نمی‌توان صرفاً با رشد درآمد ریالی از کنار آن گذشت. این ارقام به‌تنهایی علت افت فروش را مشخص نمی‌کنند؛ محدودیت عرضه، تغییر ترکیب محصولات، شرایط تقاضا یا جابه‌جایی زمان فروش، از جمله عواملی هستند که برای ارزیابی دقیق‌تر باید بررسی شوند.
از سوی دیگر، کاهش حجم صادرات در مقیاس شش‌ماهه، در کنار جهش آن در شهریور، نشان می‌دهد بهبود بازار خارجی در آخرین ماه لزوماً به معنای بازگشت پایدار روند صادرات نیست. تداوم این رشد باید در گزارش‌های ماه‌های بعد سنجیده شود.
بازگشت تولید پس از جنگ؛ آزمون پایداری فروش
در گزارش‌های پیشین عملکرد بهران، از جمله بررسی منتشرشده درباره مرداد ۱۴۰۵، به نزدیک شدن حجم تولید شرکت به سطح مرداد سال قبل اشاره شده بود؛ هرچند عملکرد گروه‌های مختلف محصول یکسان نبود و افت تولید روغن موتور دیزلی نیز در همان گزارش مورد توجه قرار گرفت. این داده‌ها نشان می‌دهد ارزیابی وضعیت شرکت نیازمند بررسی هم‌زمان تولید، مقدار فروش و ترکیب محصولات است، نه صرفاً اتکا به رشد درآمد.
در حوزه شرکتی نیز سهامداران نفت بهران در مجمع فوق‌العاده ۲۶ شهریور ۱۴۰۵ افزایش سرمایه ۲۵۲.۵ درصدی را تصویب کردند؛ تصمیمی که در کنار عملکرد فروش، از تحولات مهم اخیر شرکت به شمار می‌رود. با این حال، افزایش سرمایه به‌خودی‌خود به معنای رشد تولید یا بهبود سودآوری عملیاتی نیست و اثر آن باید در چارچوب وضعیت مالی و برنامه‌های شرکت ارزیابی شود.
پرسش اصلی؛ رشد درآمد چقدر پایدار است؟
کارنامه شهریور و شش‌ماهه نفت بهران دو پیام متفاوت دارد: درآمد شرکت رشد چشمگیری داشته، اما حجم فروش در مقیاس سالانه و شش‌ماهه کاهش یافته است. در شهریور، صادرات بخشی از ضعف بازار داخلی را جبران کرد؛ با این حال، سهم بالای بازار داخل در درآمد شش‌ماهه نشان می‌دهد حفظ تقاضای داخلی همچنان برای تداوم عملکرد شرکت اهمیت زیادی دارد.
برای سنجش کیفیت این رشد، گزارش‌های بعدی باید از نظر حجم فروش، نرخ هر محصول، هزینه مواد اولیه، حاشیه سود و سود عملیاتی بررسی شوند. افزایش درآمد زمانی نشانه‌ای مطمئن‌تر از بهبود عملکرد است که بتواند در کنار حفظ یا بازیابی حجم فروش، به سودآوری پایدار نیز منجر شود./
