به گزارش انرژی مدیا (آریا اکوپرس)، صدور قبضهای سنگین آب برای برخی ساختمان‌های مسکونی در تهران، بار دیگر ضرورت بازنگری در شیوه‌های مدیریت مصرف این منبع حیاتی را مطرح کرده است.
قبضهای چندصد میلیونی آب
قبض ۴۸ میلیون تومانی یک مشترک در مقایسه با صورتحساب یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومانی قبلی یک واحد مسکونی به دلیل آگاه نبودن از نشتی گسترده آب، از جمله این موارد به شمار
می آید که ضرورت استفاده از کنتور هوشمند یا سامانه اطلاع رسانی مستمر از میزان مصرف به خصوص در موارد غیرمتعارف به کاربران را ضروری می سازد.
بر اساس آمارهای منتشره؛ بخش مهمی از هدررفت آب در ساختمان‌ها ممکن است بدون اطلاع ساکنان به دلیل خرابی شناور و فلاش‌تانک گرفته تا نشتی لوله‌ها، خرابی تجهیزات سرمایشی و ایراد در تأسیسات مشترک ساختمان رخ دهد؛ از این رو، مدیریت مؤثر مصرف مستلزم آن است که مصرف‌کننده پیش از دریافت قبض سنگین، از افزایش غیرعادی مصرف خود مطلع شود.
نمونه ذکرشده اخیر از سوی مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان تهران، قبض حدود ۳۰ میلیارد تومانی یک برج برای یک دوره شش‌ماهه است که به دلیل استفاده از چیلر جذبی و مصرف آب و هدررفت انرژی دراین مجموعه شده بود.
به گفته کارشناسان، وجه مشترک این نمونه‌ها، ضرورت دسترسی به اطلاعات دقیق‌تر از میزان مصرف و امکان شناسایی سریع انحراف از الگوی معمول است.قطعاً اگر خرابی تأسیسات داخلی ساختمان برای مدتی طولانی ادامه پیدا کند، ممکن است تا زمان قرائت کنتور و صدور قبض، هیچ نشانه روشنی از هدررفت در اختیار ساکنان قرار نگیرد و در نتیجه، آب از دست می‌رود، هزینه مشترک افزایش می‌یابد و رسیدگی نیز زمانی آغاز می‌شود که بخش مهمی از خسارت اتفاق افتاده است.
توسعه کنتورهای هوشمند آب
فرامرز دلفانی، مدیر تاسیسات پژوهشگاه راه و ساختمان در این باره به انرژی مدیا گفت: از جمله راهکارهای قابل بررسی، توسعه کنتورهای هوشمند آب است تا با استفاده از این تجهیزات، مصرف آب خارج از عرف به صورت خودکار به مشترکان اطلاع داده شود تا کاربران بتوانند نسبت به مصرف آب خود مدیریت لازم را به عمل آورند یا حداقل اینکه درباره افزایش مصرف آب واحد مسکونی خود هشدارهای لازم را دریافت کنند.
او با بیان اینکه مزیت این فناوری تنها به ساختمان‌های مسکونی محدود نیست، افزود: در برج‌ها و مجتمع‌های بزرگ، شناسایی منشأ نشتی دشوارتر بوده و مصرف بخش‌های مختلف ممکن است در یک کنتور مشترک ثبت شود.
دلفانی اضافه کرد: نصب کنتورهای فرعی هوشمند برای واحدها، موتورخانه، سیستم سرمایش، فضای سبز و سایر بخش‌های پرمصرف، امکان تفکیک مصرف و تشخیص محل احتمالی هدررفت را افزایش می‌دهد.
او تصریح کرد: البته کنتور به‌تنهایی نشتی را تعمیر نمی‌کند و قطعاً هر افزایش غیرعادی نیز الزاماً به معنای نشت نیست، اما استفاده از این سامانه به شکل سراسری در کل کشور می تواند سهم موثری در صرفه جویی و مدیریت صحیح آب در کشور داشته باشد.
تسهیلات تشویقی برای نصب کنتورهای هوشمند
وی یادآور شد: نصب تجهیزات اندازه‌گیری هوشمند را باید به‌تدریج در ساختمان‌های جدید، برج‌ها و مجتمع‌های بزرگ، مراکز تجاری و تأسیسات پرمصرف به یک الزام فنی تبدیل کرد.
به گفته او مقررات ملی ساختمان و ضوابط تأسیسات مکانیکی می‌تواند درباره الزامات اندازه‌گیری، امکان پایش مصرف و پیش‌بینی تجهیزات هشدار دهنده موثر باشد.
این کارشناس در حوزه تاسیسات تاکید کرد: با این وجود، اجباری کردن کنتور هوشمند برای تمام ساختمان‌ها، بدون بررسی هزینه نصب، زیرساخت ارتباطی، قابلیت اتصال به سامانه آبفا و نحوه نگهداری تجهیزات، ممکن است هزینه‌هایی بر خانوارها تحمیل کند؛ از این رو، اجرای مرحله‌ای و آغاز از ساختمان‌های جدید و پرمصرف، گزینه واقع‌بینانه‌تری است.
الگوهای موفق
دلفانی با اشاره به تجربه‌های خارج از کشور گفت: در طرحی مشابه در کشور انگلیس، اطلاعات مصرف به‌صورت خودکار ارسال می‌شود و مشترکان گزارش ماهانه دریافت می‌کنند. این تجربه‌ها نشان می‌دهد که می‌توان به‌جای انتظار برای قبض دوره‌ای، اطلاعات مصرف را به ابزار روزمره مدیریت آب تبدیل کرد.
او یادآور شد: در ایران نیز امکان توسعه چنین مدلی وجود دارد، اما شواهد عمومی در دسترس، برای تأیید اجرای یک طرح آزمایشی گسترده و مشخص با قابلیت هشدار هوشمند نشتی در ساختمان‌های مسکونی کافی نیست، بلکه پیش از ادعای اجرای پایلوت موفق در کشور، لازم است از شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور و شرکت‌های آبفای استانی درباره طرح‌های اجراشده، تعداد کنتورهای نصب‌شده، نتایج اندازه‌گیری و میزان کاهش هدررفت استعلام شود.
راهکار مکمل کنتورهای هوشمند
مدیر تاسیسات پژوهشگاه راه و ساختمان افزود: امکان خرید بسته‌های مصرف آب برای هر کاربر با تعرفه های پلکانی از جمله راههای مدیریت وهدررفت آب است.
او توضیح داد: در این مدل، برای هر خانوار یا واحد مسکونی، یک حجم پایه متناسب با تعداد ساکنان و شرایط منطقه تعریف می‌شود و مشترک می‌تواند هزینه این میزان مصرف را با نرخ پایه پرداخت کند و در صورت نیاز به مصرف بیشتر، وارد پله بعدی تعرفه شود یا اعتبار مصرف دیگری تهیه کند.
به گفته او چنین مدلی می‌تواند به خانوار امکان دهد هزینه مصرف خود را بهتر پیش‌بینی کند و نسبت به میزان آب مصرفی حساس‌تر شود.
پیش شرط موفقیت خرید بسته آب
دلفانی یادآور شد: قطعاً این ایده نباید به قطع خودکار آب پس از پایان سهمیه یا محرومیت خانوارهای پرجمعیت و کم‌درآمد از نیازهای ضروری منجر شود.
در حقیقت خرید مصرف بیشتر نیز به‌جای ایجاد محدودیت غیرمنطقی، باید با قیمت‌گذاری شفاف و قابل پیش‌بینی همراه باشد که مصرف کننده را نسبت به میزان مصرف خود با توجه به میزان وتوانایی مالی خود آگاه می کند.
او تاکید کرد: مدیریت پایدار آب با افزایش قیمت یا توصیه به صرفه‌جویی به‌تنهایی محقق نمی‌شود. ترکیب کنتورهای هوشمند، هشدار به‌موقع، تفکیک مصرف در مجتمع‌های بزرگ، اصلاح تعرفه‌ها و آزمون بسته‌های مصرف می‌تواند به ایجاد نظامی پیشگیرانه کمک کند که در آن، هدف فقط دریافت هزینه بیشتر از مشترک پرمصرف نیست، بلکه جلوگیری از هدررفت پیش از وقوع آن است.
دلفانی تصریح کرد: در کشوری که هر مترمکعب آب اهمیت فزاینده‌ای پیدا کرده، حرکت از محاسبه دیرهنگام قبض به سمت پایش پیوسته و مدیریت هوشمند، می‌تواند یکی از مسیرهای قابل بررسی برای کاهش اتلاف و افزایش مسئولیت‌پذیری مصرف‌کنندگان باشد./
