به گزارش انرژی مدیا (آریا اکوپرس)، بررسی آگهی‌های منتشرشده در برخی سایت‌های خریدوفروش حاکی از آن است که کپسول‌های گاز ۱۱ کیلویی در برخی موارد حتی با قیمت ۱۸ میلیون تومان نیز در برخی از استانهای شمالی به فروش رسیده است؛ رقمی که فاصله بسیاری با رقم اعلام شده برای آن دارد.
گرانی بیش از حد کپسول گاز در شرایطی رخ می‌دهد که نگرانی از تأمین گاز در زمستان پیش‌رو، به‌ویژه در استانهای شمالی، دیگر فقط یک احتمال مطرح‌شده در محافل کارشناسی نیست و مقام‌های دولتی و استانی نیز درباره آن هشدار داده‌اند.
به گفته کارشناسان؛ در حالی که هنوز فصل سرما به اوج خود نرسیده، نگرانی از کمبود انرژی می‌تواند به عاملی برای افزایش تقاضا، شکل‌گیری انتظارات تورمی و در نهایت، رشد قیمت کالاهایی تبدیل شود که مردم برای تأمین گرمایش خانه‌های خود به آنها نیاز دارند.
تشدید التهاب در بازار کپسول گاز
هشدار مقامات رسمی و کارشناسان، درباره وضعیت گاز استانهای شمالی در هفته‌های اخیر جدی‌تر شده است.
اظهار نظر سخنگوی دولت در مهرماه سالجاری مبنی بر اینکه به‌دلیل آسیب‌دیدن بخشی از ظرفیت تولید و فرآورش گاز کشور، احتمال بروز مشکل در تأمین گاز استانهای شمالی در زمستان وجود دارد، نیز خود دلیلی برای توجیه گرانی برخی از تجهیزات و تاسیسات گرمایشی به خصوص در شمال کشور شد.
قرار گرفتن استان‌هایی مانند گلستان، مازندران و خراسان شمالی در انتهای شبکه انتقال گاز نیز حساسیت این مناطق را در روزهای اوج مصرف افزایش می‌دهد.
در همین حال، مسئولان استانی از ضرورت آمادگی برای مدیریت افت فشار و پیش‌بینی سوخت جایگزین سخن گفته‌اند.
گرانی سازی کاذب
در چنین فضایی، کپسول گاز مایع می‌تواند برای بخشی از خانوارها به گزینه‌ای برای پخت‌وپز یا تأمین بخشی از نیازهای انرژی تبدیل شود؛ به‌ویژه اگر محدودیت گاز طبیعی، دسترسی به سوخت را با دشواری روبه‌رو کند.
اما مسئله اینجاست که نگرانی از کمبود یک کالای ضروری، پیش از آنکه کمبود واقعی در بازار رخ دهد، می‌تواند زمینه افزایش قیمت آن را فراهم کند.
بر اساس آگهی‌های فروش کپسول گاز در برخی سایت های خرید و فروش کالا، قیمت‌هایی از ۷ میلیون تا ۱۸ میلیون تومان برای کپسول گاز ۱۱ کیلویی دیده می‌شود.
در حالی که نرخ‌های اعلام‌شده رسمی برای گاز مایع، حتی در نوع غیریارانه‌ای، حدود ۴۰۰ هزار تومان اعلام شده است.
فرصت سازی از نگرانی به گرانی
به اعتقاد برخی از کارشناسان؛ ماجرای کپسول گاز را باید فراتر از یک افزایش قیمت احتمالی در بازار یک کالا بررسی کرد.
تجربه بازارهای مختلف نشان می‌دهد هر زمان احتمال کمبود کالایی ضروری مطرح می‌شود، انتظارات تورمی می‌تواند پیش از وقوع کمبود واقعی فعال شود.
در چنین شرایطی، برخی فروشندگان با تکیه بر افزایش تقاضای احتمالی، قیمت‌های پیشنهادی خود را بالا می‌برند و مصرف‌کننده نیز از ترس گران‌تر شدن یا نایاب شدن کالا، برای خرید زودتر اقدام می‌کند.
نتیجه این چرخه می‌تواند شکل‌گیری بازاری ملتهب باشد؛ بازاری که در آن نگرانی از آینده، خود به عاملی برای افزایش قیمت‌ها تبدیل می‌شود.
این وضعیت در مورد کالاهای مرتبط با گرمایش اهمیت بیشتری دارد، چراکه خانوارها نمی‌توانند زمستان و فصل سرد سال را با وجود پیش بینی ال نینو در سرمای بیشتر و اُفتِ شدید فشار و احتمال قطعی گاز سپری کنند.
قطعاً اگر کپسول گاز، بخاری برقی یا سایر تجهیزات گرمایشی به کالاهایی تبدیل شوند که خرید آنها مستلزم پرداخت هزینه‌های سنگین باشد، خانوارهای کم‌درآمد بیش از دیگران آسیب خواهند دید و فشار مضاعفی بر خانواده‌هایی وارد کند که به امید استفاده از وسایل جایگزین، ناچار به تغییر شیوه تأمین گرمایش خود می‌شوند؛ آن هم در شرایطی که تأمین برق و پایداری شبکه نیز از چالش‌های حوزه انرژی است.
صاحبنظران دراین حوزه بر این اعتقاد هستند که اختلاف شدید میان قیمت‌های اعلامی و نرخ‌های رسمی، دست‌کم ضرورت بررسی فوری بازار، شناسایی مبنای قیمت‌گذاری و اطلاع‌رسانی شفاف به مردم را مطرح می‌کند.
دستگاه‌های مسئول باید روشن کنند چه میزان کپسول گاز در شبکه توزیع موجود است، سهمیه مصرف‌کنندگان چگونه تأمین می‌شود و در صورت افزایش تقاضا، چه برنامه‌ای برای جلوگیری از کمبود و افزایش غیرمتعارف قیمت‌ها وجود دارد.
سهم دولت در مهار بازار در آستانه سرما
قطعاً هشدارهای مربوط به کمبود گاز، اطلاع‌رسانی درباره قیمت مصوب، نحوه توزیع و دسترسی مردم به گاز مایع نیز اهمیت دارد.
دولت باید میان مدیریت مصرف انرژی و انتقال هزینه بحران به خانوارها تفاوت قائل شود. دعوت مردم به صرفه‌جویی، زمانی اثربخش خواهد بود که شهروندان اطمینان داشته باشند در صورت بروز محدودیت، امکان دسترسی به سوخت جایگزین با قیمت قابل‌تحمل وجود دارد.
بدیهی است، نمی‌توان از مردم خواست برای زمستان دشوار آماده شوند، اما هم‌زمان بازار کالاهای ضروری را به حال خود رها کرد تا قیمت‌ها بر اساس نگرانی و تقاضای هیجانی تعیین شوند.
هزینه بی‌اعتمادی به بازار
آنچه اکنون در بازار کپسول گاز اهمیت دارد، تنها قیمت یک سیلندر نیست؛ مسئله، احتمال شکل‌گیری موجی از گرانی‌های پیشدستانه در سایه نگرانی از کمبود انرژی است.
اگر مردم احساس کنند برای تأمین نیازهای اولیه خود باید پیش از دیگران خرید کنند، بازار به سمت تقاضای هیجانی حرکت می‌کند و همین رفتار می‌تواند فشار بر عرضه و قیمت‌ها را تشدید کند.
از سوی دیگر، افزایش ناگهانی قیمت کالاهای ضروری، حتی اگر در ابتدا به آگهی‌های محدود اینترنتی خلاصه شود، در صورت بی‌پاسخ ماندن می‌تواند به شکل‌گیری این تصور منجر شود که در شرایط بحرانی، هزینه اصلی مشکلات بار دیگر بر دوش مصرف‌کننده قرار می‌گیرد.
قطعاً پیامد چنین وضعیتی تنها فشار اقتصادی نیست؛ بلکه می‌تواند نارضایتی عمومی و کاهش اعتماد به توانایی دستگاه‌های مسئول در مدیریت بازار را نیز در پی داشته باشد.
زمستان پیش‌رو ممکن است برای شبکه گاز کشور دشوارتر از سال‌های گذشته باشد، اما دشواری تأمین انرژی نباید به فرصتی برای افزایش بی‌ضابطه قیمت کالاهای موردنیاز مردم تبدیل شود.
در این راستا به نظر می رسد که، دولت باید پیش از آنکه سرما به اوج برسد، هم برای تأمین پایدار انرژی و هم برای مهار بازار سوخت و تجهیزات گرمایشی برنامه‌ای روشن ارائه کند؛ در غیر این صورت، ممکن است خانوارها پیش از آنکه با سرمای زمستان مواجه شوند، هزینه سنگین نگرانی از آن را در بازار بپردازند./
