به گزارش انرژی مدیا ( آریا اکوپرس)، در حالی که سخنگوی صنعت آب با قاطعیت هرگونه سناریوی جیره‌بندی را رد کرده و توپ مدیریت بحران را به زمین مصرف خانگی انداخته است، کارشناسان از زاویه‌ای متفاوت به این بحران می‌نگرند. آیا توصیه‌های اخلاقی به مردم می‌تواند خل کاهش ۱۲ تا ۳۶ درصدی بارندگی در استان‌های استراتژیک را پر کند؟
اعلائی کاخکی، کارشناس آب، در گفت‌وگو با خبرنگار ما از فاجعه‌ای می‌گوید که در پسِ این ادعاهای آرام‌بخش پنهان شده است.
جیره‌بندی؛ مسکنی که درد را دوچندان می‌کند
این کارشناس پیشکسوت مدیریت منابع آب، در تحلیل خود میان جیره‌بندی به معنای قطع و وصل و مدیریت فشار تفکیک قائل می‌شود.
او معتقد است جیره‌بندی فیزیکی نه تنها مصرف را کاهش نمی‌دهد، بلکه به دلیل ایجاد شوک روانی، منجر به ذخیره‌سازی تهاجمی توسط شهروندان و در نتیجه افزایش خالص مصرف می‌شود.
وی با اشاره به فرسودگی شدید شبکه توزیع، هشدار می‌دهد: قطع و وصل آب در شبکه‌های کهنه، پدیده‌ای به نام ضربه قوچ ایجاد می‌کند که نتیجه آن افزایش تصاعدی ترکیدگی لوله‌ها و هدررفت پنهان است. در این شرایط، کاهش فشار شبکه نه یک انتخاب، بلکه تنها راهکار فنی برای جلوگیری از فروپاشی زیرساخت‌هاست.»
کیفیت آب؛ فدای استمرار تأمین؟
بحران در کلان‌شهری مثل مشهد که سهم آب‌های سطحی (سدها) در آن به مرز صفر رسیده، وارد فاز خطرناکی شده است. اعلائی کاخکی با قدردانی از تلاش شبانه‌روزی بدنه کارشناسی برای جلوگیری از قطعی آب، واقعیتی تلخ را فاش می‌کند: وقتی سدی مانند سد دوستی با ظرفیت ۱.۲ میلیارد مترمکعب خشک می‌شود، نمی‌توان ادعا کرد کیفیت آب خروجی با دوران پرآبی یکسان است. امروز اولویت سیستم، تامین حجمی برای پر نگه داشتن مخازن در طول شب است تا جریان آب در روز قطع نشود؛ در این میان، چیزی باید فدا شود و آن کیفیت است.
کشاورزی؛ قربانی همیشگی سیاست‌های دستوری
در حالی که نگاه‌ها به سمت شیرهای آب خانگی است، آمارها روایت دیگری از بی‌عدالتی در توزیع منابع دارند. گزارش ها نشان می‌دهد که از سال ۱۳۴۷ تاکنون، دشت مشهد به عنوان اولین دشت ممنوعه کشور، شاهد سنگین‌ترین فشارها بر بخش کشاورزی بوده است.
این کارشناس آب تصریح می‌کند: ما از سهم شرب، صنعت و خدمات کم نکرده‌ایم، اما سهم کشاورزی در خراسان از ۸ میلیارد مترمکعب به کمتر از ۴ میلیارد رسیده است. با وجود این، هنوز ۸۲ درصد مصرف‌کنندگان در سطح استان کشاورزان هستند. نمی‌توان با ناراضی نگه داشتن اکثریت تولیدکنندگان، بحران را مدیریت کرد.
فرهنگ‌سازی یا ساختارسازی؟
در حالی که در کشورهایی مانند ژاپن و آمریکا، ساختارهای فنی (مانند استفاده از آب خاکستری برای فلاش‌تانک‌ها) بار اصلی مدیریت مصرف را به دوش می‌کشند، در ایران همچنان ۲۶ درصد آب شرب تصفیه شده و گران‌بها در توالت‌ها بلعیده می‌شود.
به گزارش انرژی مدیا، بحران آب در تهران، البرز و مشهد فراتر از یک خشکسالی ساده است. به نظر می‌رسد دولت با جایگزینی کاهش فشار به جای جیره‌بندی رسمی، به دنبال خرید زمان و کنترل تبعات اجتماعی است؛ اما تا زمانی که فرسودگی شبکه و اصلاح ساختار مصرف در بخش‌های کشاورزی و خانگی (تجهیزات فنی) جدی گرفته نشود، این فشارشکن‌ها تنها مرهمی موقت بر زخمی عمیق خواهند بود./
