به گزارش انرژی مدیا (آریا اکوپرس)، بررسی ارقام عملکردی نشان می‌دهد که شرکت پالایش نفت تهران با نماد بورسی «شتران» در مردادماه نسبت به تیرماه عملکرد بهتری از نظر مقدار و ارزش فروش داشته، اما مقایسه با مرداد سال گذشته و به‌ویژه عملکرد پنج‌ماهه، از افت محسوس حجم فروش حکایت دارد.
بر اساس اطلاعات عملکردی، حجم فروش پالایشگاه تهران در مردادماه ۱۴۰۵ به ۹۸۸ هزار و ۷۵۳ مترمکعب رسیده است. این رقم در تیرماه ۸۹۸ هزار و ۸۷۹ مترمکعب بود؛ بنابراین حجم فروش در یک ماه حدود ۱۰.۰۲ درصد افزایش یافته است.
در بخش ارزش فروش نیز روند ماهانه صعودی بوده است. ارزش فروش پالایشگاه از ۷۵ هزار و ۸۲ میلیارد تومان در تیرماه به ۹۹ هزار و ۴۵۵ میلیارد تومان در مردادماه رسیده که نشان‌دهنده رشد ۳۲.۳۳ درصدی است.
در نگاه اول، این ارقام می‌تواند نشانه بهبود عملکرد پالایشگاه در مردادماه تلقی شود؛ اما مقایسه با مرداد سال گذشته، تصویر متفاوتی ارائه می‌کند.
حجم فروش مرداد ۱۴۰۵ در مقایسه با مرداد ۱۴۰۴، از یک میلیون و ۱۶۹ هزار و ۵۱۵ مترمکعب به ۹۸۸ هزار و ۷۵۳ مترمکعب رسیده است؛ یعنی حجم فروش نسبت به مرداد سال گذشته ۱۵.۴۶ درصد کاهش یافته است.
اما در بخش ارزش فروش، افت بسیار بزرگ‌تری دیده می‌شود. ارزش فروش مردادماه ۱۴۰۴ ۳۵۹ هزار و ۹۳۳ میلیارد تومان بوده، در حالی که این رقم در مردادماه امسال به ۹۹ هزار و ۴۵۵ میلیارد تومان رسیده است؛ یعنی ارزش فروش در این مقایسه ۷۲ درصد کاهش داشته است.
بنابراین اگر فقط عملکرد مردادماه را در مقایسه با تیرماه بررسی کنیم، با رشد مواجهیم؛ اما مقایسه سالانه، از کاهش جدی هم در حجم فروش و هم در ارزش فروش حکایت دارد.
پنج ماهه؛ شکاف بزرگ‌تر می‌شود
تصویر پنج‌ماهه حتی مهم‌تر است. در پنج ماه نخست سال ۱۴۰۵، حجم فروش پالایشگاه تهران ۴ میلیون و ۳۸۷ هزار و ۱۱۹ مترمکعب ثبت شده است. این رقم در مدت مشابه سال ۱۴۰۴، ۵ میلیون و ۸۶۶ هزار و ۶۲۳ مترمکعب بود.
به این ترتیب، حجم فروش در پنج ماه نخست امسال ۲۵.۳۱ درصد کاهش یافته است.
یعنی پالایشگاه تهران در پنج ماه نخست امسال، در مقایسه با مدت مشابه سال قبل، حدود یک میلیون و ۴۸۰ هزار مترمکعب کمتر فروش داشته است؛ عددی که نمی‌توان در ارزیابی عملکرد عملیاتی شرکت نادیده گرفت.
اما در مقابل، ارزش فروش پنج‌ماهه مسیر کاملاً متفاوتی را طی کرده است. ارزش فروش از ۱۷۹ هزار و ۱۳۹ میلیارد تومان در پنج ماهه نخست سال گذشته به ۳۱۹ هزار و ۹۷۳ میلیارد تومان در پنج ماهه نخست امسال رسیده است؛ یعنی ۷۸.۶۲ درصد رشد.
این دو عدد در کنار یکدیگر، یک نکته مهم را نشان می‌دهند: افزایش ارزش ریالی فروش الزاماً به معنای افزایش حجم فروش نیست.
در واقع، در حالی که حجم فروش پنج‌ماهه بیش از یک‌چهارم کاهش یافته، ارزش فروش نزدیک به ۷۹ درصد افزایش پیدا کرده است. بنابراین برای ارزیابی دقیق عملکرد پالایشگاه، باید میان شاخص‌های مالی و عملیاتی تفکیک قائل شد.
روایت مدیریت؛ تأکید بر سودآوری و طرح‌های توسعه‌ای
در همین حال، مدیریت پالایشگاه تهران بر عملکرد اقتصادی، طرح‌های توسعه‌ای و ارتقای کیفیت محصولات تأکید دارد.
عباس محسنی‌نیکوگفتار، مدیرعامل شرکت پالایش نفت تهران، در اظهارنظری درباره عملکرد این مجموعه گفته است: «ما از نقد منصفانه و پرسش‌های دقیق رسانه‌ها استقبال می‌کنیم، زیرا معتقدیم آینه رسانه‌ها به ما کمک می‌کند تا مسیر دشوار پیش‌رو را روشن‌تر و با صلابت بیشتری بپیماییم.»
او همچنین با اشاره به جایگاه پالایشگاه تهران در شبکه انرژی کشور اعلام کرده است که این پالایشگاه با ظرفیت پالایش ۲۵۰ هزار بشکه نفت در روز، سهمی حدود ۱۴ درصدی از سبد پالایش نفت کشور دارد. به گفته او، در سال ۱۴۰۴ سهم نفت‌گاز از تولیدات پالایشگاه ۳۷ درصد، بنزین ۱۶ درصد، نفت‌کوره ۲۲ درصد و سوخت هوایی ۵ درصد بوده است.
مدیرعامل پالایشگاه تهران همچنین از پیشرفت ۸۰ درصدی واحد CCR خبر داده و گفته است راه‌اندازی این واحد می‌تواند یک میلیون و ۵۰۰ هزار لیتر در روز به ظرفیت تولید بنزین کشور اضافه کند.
این پروژه از این جهت اهمیت دارد که پالایشگاه تهران یکی از مجموعه‌های مهم تأمین فرآورده در کشور است و افزایش تولید بنزین با کیفیت بالاتر می‌تواند در شرایط ناترازی بنزین، اثر مستقیمی بر بازار سوخت داشته باشد.
محسنی‌نیکوگفتار در تازه‌ترین اظهارنظر خود نیز اعلام کرده است: «تلاش مجموعه بر این است که این طرح در سال ۱۴۰۵ به بهره‌برداری برسد.»
کیفیت گازوئیل؛ پاسخ پالایشگاه به انتقادها
یکی دیگر از محورهای اخیر اظهارنظر مسئولان پالایشگاه تهران، موضوع کیفیت فرآورده‌هاست.
بهنام شانه‌ساز، معاون تولید شرکت پالایش نفت تهران، در ۲۸ مردادماه درباره کیفیت گازوئیل تولیدی این پالایشگاه گفته است: «گازوئیل تولیدی پالایشگاه تهران مطابق استانداردها و مشخصات فنی ابلاغی شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران تولید می‌شود.»
او همچنین تأکید کرده است: «کیفیت گازوئیل در تمام مراحل تولید مورد ارزیابی قرار می‌گیرد» و محصول پیش از تحویل، در آزمایشگاه تخصصی پالایشگاه مورد کنترل کیفی قرار می‌گیرد.
شانه‌ساز حتی از آمادگی پالایشگاه برای ارزیابی مستقل کیفیت محصولات خبر داده و اعلام کرده است که نمونه‌های گازوئیل می‌تواند از سوی مراجع ذی‌صلاح، در چارچوب فرآیندهای رسمی، مورد آزمایش و ارزیابی قرار گیرد.
این اظهارات در کنار برنامه‌های کیفی‌سازی پالایشگاه نشان می‌دهد بخشی از استراتژی مدیریت «شتران» بر حرکت از تولید فرآورده‌های کم‌ارزش‌تر به سمت محصولات با ارزش افزوده بالاتر متمرکز شده است.
مسئله اصلی؛ رشد درآمد یا رشد عملیات؟
با این حال، ارقام عملکردی پنج‌ماهه یک سؤال جدی ایجاد می‌کند: چرا در شرایطی که ارزش فروش ۷۸.۶۲ درصد افزایش یافته، حجم فروش ۲۵.۳۱ درصد کاهش پیدا کرده است؟
این تضاد، اهمیت تفکیک «رشد مالی» از «رشد عملیاتی» را نشان می‌دهد.
در مردادماه نیز همین مسئله در مقیاس دیگری دیده می‌شود. حجم فروش نسبت به تیرماه ۱۰.۰۲ درصد افزایش یافته و ارزش فروش ۳۲.۳۳ درصد رشد کرده است؛ اما در مقایسه با مرداد سال قبل، حجم فروش ۱۵.۴۶ درصد و ارزش فروش ۷۲ درصد کاهش داشته است.
بنابراین برای قضاوت درباره عملکرد واقعی پالایشگاه تهران، صرفاً نمی‌توان به رقم ارزش فروش نگاه کرد. شاخص‌هایی مانند حجم پالایش، مقدار تولید، مقدار فروش، ترکیب فرآورده‌ها، کیفیت محصولات و میزان تحقق پروژه‌های توسعه‌ای باید در کنار شاخص‌های مالی قرار گیرند.
پالایشگاه تهران از یک سو از پروژه‌های بزرگ برای افزایش تولید بنزین، ارتقای کیفیت فرآورده‌ها و حرکت به سمت محصولات با ارزش افزوده بالاتر سخن می‌گوید و از سوی دیگر، داده‌های پنج‌ماهه نشان می‌دهد حجم فروش نسبت به سال گذشته کاهش قابل توجهی داشته است.
در نهایت، کارنامه ۱۴۰۵ «شتران» را می‌توان یک کارنامه دوگانه توصیف کرد: از نظر ریالی، ارزش فروش پنج‌ماهه رشد قابل توجهی داشته؛ اما از نظر فیزیکی، حجم فروش بیش از ۲۵ درصد کاهش یافته است.
بنابراین سؤال اصلی درباره عملکرد پالایشگاه تهران این نیست که درآمد شرکت افزایش یافته یا نه؛ پاسخ این سؤال روشن است. سؤال مهم‌تر این است که این رشد درآمد تا چه اندازه حاصل بهبود واقعی عملکرد عملیاتی است و چه میزان از آن به شرایط قیمتی و ارزش ریالی فروش مربوط می‌شود؟
پاسخ دقیق به این سؤال، تصویر روشن‌تری از عملکرد واقعی پالایشگاه تهران در سال ۱۴۰۵ ارائه خواهد کرد./
