به گزارش آژانس رسانه ای انرژی مدیا (اکوپرس آریا)،
شرایط بازار نفت در چند ماه اخیر به گونهای بوده که پس از انتشار هر خبر درباره مذاکرات ایران و آمریکا، یکی از نخستین واکنشها در بازار جهانی نفت دیده میشد. با آغاز جنگ، قیمت نفت ابتدا از محدوده ۷۰ دلار عبور کرد و با تشدید درگیریها و اختلال در تردد نفتکشها از تنگه هرمز، در فروردینماه به بیش از ۱۲۰ دلار رسید و حتی تا حدود ۱۲۶ دلار نیز افزایش یافت. اما با برقراری آتشبس و بازگشت امیدها به مسیر دیپلماسی و مذاکرات، قیمت نفت نیز در چند مقطع کاهش یافت.
اهمیت تنگه هرمز برای بازار نفت را باید در وضعیت تردد کشتیها دید. رویترز در اواخر اردیبهشت گزارش داد که پیش از شروع جنگ، عبور روزانه حدود ۱۲۵ تا ۱۴۰ کشتی از این تنگه ثبت میشد، اما در جریان جنگ این رقم به حدود ۱۰ تا ۱۱ کشتی در روز رسید. این کاهش حاکی از آن بود که مشکل بازار فقط افزایش ریسک سیاسی نیست و اختلال در مسیر انتقال نفت و فرآوردهها نیز به وجود آمده است.
اولین واکنش به آتشبس
یکی از نخستین واکنشهای بازار به اخبار مربوط به توافق و مذاکرات در خردادماه بود. پس از انتشار خبر توافق صلح میان ایران و آمریکا و اعلام آتشبس، قیمت نفت برنت در معاملات ۲۸ خرداد با حدود دو درصد کاهش به محدوده ۷۸ دلار رسید و بازار این افت را ناشی از افزایش امیدها درباره بازگشایی تدریجی تنگه هرمز و بازگشت جریان نفت میدانست.
شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، نیز در آن مقطع اعلام کرد: «پس از گفتوگوهای فشرده، خرسندیم اعلام کنیم که توافق صلح بین ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران حاصل شده است. هر دو طرف پایان فوری و دائمی عملیات نظامی در همه جبههها، از جمله در لبنان را اعلام کردهاند.»
بازار بین مذاکره و تنش
اخبار بعدی مذاکرات در نهم تیرماه منتشر شد؛ زمانی که وزیر خارجه آمریکا اعلام کرد مذاکرات فنی میان واشنگتن و تهران از ۳۰ ژوئن، برابر با ۹ تیرماه، آغاز خواهد شد. در این برهه، سرمایهگذاران منتظر نتیجه احتمالی مذاکرات ایران و آمریکا در دوحه بودند و قیمت نفت برنت در معاملات بازار جهانی حدود ۰.۸ درصد کاهش یافت و به ۷۳ دلار و ۱۶ سنت رسید. در این تاریخ تنها دو نفتکش در ساعات ابتدایی از این مسیر عبور کرده بودند.
۱۰ تیرماه، دونالد ترامپ در پایگاه شکاری اندروز در ایالت مریلند به خبرنگاران گفت که آمریکا جلسات خوبی درباره ایران داشته و تهران و واشنگتن «خیلی خوب» با یکدیگر کنار آمدهاند. پس از این اظهارات، قیمت نفت برنت کاهش بیشتری را تجربه کرد و در پایان معاملات با ۱.۳۸ دلار، معادل ۱.۸۹ درصد، کاهش به ۷۱ دلار و ۵۷ سنت رسید.
یک روز بعد نیز، پس از اعلام قطر درباره پیشرفت مذاکرات غیرمستقیم میان ایران و آمریکا در دوحه، قیمت نفت برنت کاهش یافت. اما واکنش بازار در این مقطع بسیار محدودتر از روزهای بعد بود و بیانگر آن بود که معاملهگران همچنان منتظر نتیجه عملی مذاکرات هستند.
این روند در اواسط تیرماه تغییر کرد. در ۱۶ تیرماه، با حمله به سه کشتی تجاری در تنگه هرمز، لغو مجوز فروش نفت ایران از سوی آمریکا و انجام حملات جدید علیه ایران، نگرانیها درباره امنیت کشتیرانی و عرضه نفت افزایش یافت و قیمت نفت صعود کرد. از این رو، این افزایش را نمیتوان در زمره واکنش مستقیم بازار به مذاکرات قرار داد و عامل اصلی آن تشدید تنشهای نظامی و افزایش ریسک تنگه هرمز بود.
در ۱۷ تیرماه دونالد ترامپ در حاشیه اجلاس کشورهای عضو ناتو در آنکارا گفت: «تصمیمگیری درباره ادامه مذاکرات با ایران برعهده مذاکرهکنندگان آمریکایی، ویتکاف و کوشنر است. طرفین میتوانند مذاکره کنند ولی به نظر من وقتشان را تلف میکنند؛ من اجازه میدهم که مذاکرهکنندگان به گفتوگو ادامه دهند.»
همین اظهارات باعث شد قیمت نفت در معاملات بازار جهانی با افزایش ۰.۹ درصد به ۷۶ دلار و ۵۷ سنت در هر بشکه برسد.
۱۹ تیرماه نیز خبرگزاری آکسیوس از احتمال برگزاری دور جدید مذاکرات میان واشنگتن و تهران در هفته بعد در سوئیس خبر داد. با انتشار این خبر، قیمت نفت برنت در معاملات روزانه حدود ۲۵ سنت افزایش یافت و به ۷۶ دلار و ۵۵ سنت رسید. واکنش محدود قیمت نفت به این خبر نشان میداد که بازار در آن مقطع هنوز احتمال بازگشت به مذاکرات را بهتنهایی برای کاهش ریسک عرضه کافی نمیدانست.
در ۲۹ تیرماه، قیمت نفت برنت در بازارهای جهانی از مرز ۹۰ دلار عبور کرد، اما انتشار خبر احتمال برقراری یک آتشبس ۱۰ روزه از شدت صعود قیمتها کاست.
خبرگزاری رویترز در همان روز گزارش داد که یک مقام ارشد ایرانی به این خبرگزاری گفته است میانجیها پیشنهادی برای کاهش تنش در مناقشه میان ایران و آمریکا به تهران ارائه کردهاند. انتشار همین خبر باعث شد قیمت نفت برنت از سطوح بالاتر عقبنشینی کند و تا محدوده ۸۷ دلار پایین بیاید.
با این همه، انتشار گزارشهایی درباره مسدود شدن مسیرهای دریایی با عربستان سعودی و انسداد تنگه بابالمندب برای عربستانیها از سوی حوثیهای یمنی باعث اوجگیری دوباره قیمت نفت شد و نفت برنت را به ۸۸ دلار و ۹۰ سنت رساند.
داغترین روزهای نوسان برنت
در دوم مردادماه، خبرگزاری رویترز به نقل از سه منبع آگاه پاکستانی گزارش داد که در پی تلاشهای چین، پاکستان در حال بررسی راهکارهایی برای ازسرگیری مذاکرات متوقفشده میان آمریکا و ایران برای پایان دادن به جنگ است. انتشار این خبر واکنش قابل توجهی در بازار نفت داشت و قیمت آتی نفت برنت با ۳.۹۱ دلار، معادل ۳.۸۸ درصد، کاهش به ۹۶ دلار و ۷۸ سنت در هر بشکه رسید.
این کاهش نشان دهنده آن بود که بازار به خبر ازسرگیری مذاکرات واکنش جدی نشان داده است. احتمال کاهش تنش و باز شدن مسیر هرمز میتوانست نگرانی درباره اختلال در عرضه نفت را کمتر کند.
در مردادماه نیز خبرهای مربوط به مذاکرات و تحولات تنگه هرمز بر بازار نفت اثر گذاشت. در ۱۳ مردادماه، دونالد ترامپ اعلام کرد توافق برای بازگشایی تنگه هرمز ممکن است تا روز چهارشنبه نهایی شود. انتشار این خبر، امیدها به کاهش محدودیتهای کشتیرانی و بازگشت جریان نفت را افزایش داد و قیمت برنت بیش از پنج درصد کاهش یافت و به پایینترین سطح خود در سه هفته گذشته، یعنی ۷۹ دلار و ۳۶ سنت، در هر بشکه رسید.
در نهایت، مذاکرات به بازگشایی کامل تنگه هرمز منجر نشد و بازار همچنان چشم به راه تحولات این آبراه حساس ماند. در آخرین تحول، رایزنیهای ایران و عمان برای ایجاد یک کریدور موقت در تنگه هرمز، احتمال کاهش محدودیتهای کشتیرانی و بهبود جریان عرضه نفت را افزایش داد و قیمت نفت برنت در واکنش به این خبر در معاملات روز چهارشنبه دو دلار و ۳۰ سنت، معادل ۲.۶ درصد، کاهش یافت و به ۸۶ دلار و ۲۸ سنت در هر بشکه رسید.
وقتی خبر مذاکرات مثبت و منفی میشود
رفتار قیمت نفت در برابر خبرهای مثبت و منفی مذاکرات این روند را نشان میدهد که هر زمان احتمال توافق و کاهش محدودیتهای هرمز بیشتر شده، فشار روی قیمت نفت افزایش یافته است. در مقابل، با بالا رفتن احتمال ادامه تنش و بسته ماندن مسیر کشتیرانی، قیمتها دوباره صعود کردهاند.
برای نمونه، در ۱۷ مرداد، همزمان با بنبست در مذاکرات و افزایش نگرانیها درباره وضعیت هرمز، قیمت برنت ۲ دلار و ۳۵ سنت، معادل ۲.۶۵ درصد، بالا رفت و به ۹۰ دلار و ۸۷ سنت رسید. رویترز گزارش داد که در همان آخر هفته تنها تعداد بسیار محدودی کشتی از هرمز عبور کرده بودند.
از طرفی، در ۴ شهریور، انتشار خبر ازسرگیری رایزنیهای ایران و عمان برای مدیریت تنگه هرمز و ایجاد یک کریدور موقت باعث شد برنت بیش از ۲ درصد کاهش یابد. با این وجود، دادههای کپلر که رویترز به آن استناد کرده، نشان میداد در روز قبل تنها پنج کشتی از هرمز عبور کرده بودند. بر همین اساس، بازار حتی در واکنش به خبر مثبت مذاکرات نیز منتظر نشانهای از بازگشت واقعی تردد کشتیها بود.
در مجموع، واکنش قیمت نفت به اخبار مذاکرات بیانگر آن است که بازار بیش از آنکه به خود خبر مذاکره واکنش نشان دهد، به اثری که این مذاکرات میتواند بر وضعیت تنگه هرمز و جریان عرضه نفت داشته باشد توجه میکند. خبرهایی که احتمال کاهش تنش و بازگشت تردد کشتیها بوده؛ در چند مقطع افت چند دلاری برنت را به دنبال داشته و در مقابل، هر زمان نگرانیها درباره ادامه درگیری یا بسته ماندن هرمزافزایش یافته، قیمت نفت دوباره بالا رفته است.
در این بین، بیشترین افت ثبتشده در واکنش به اخبار مورد بررسی مربوط به ۱۳ مرداد بود که برنت ۴ دلار و ۴۱ سنت کاهش یافت. بعد از آن، خبر تلاش برای ازسرگیری مذاکرات در ۲ مرداد با افت ۳ دلار و ۹۱ سنتی همراه شد. با این حال، ادامه این روند به بازگشت واقعی کشتیرانی در هرمز بستگی دارد و تا زمانی که تردد کشتیها به سطح عادی برنگردد، نمیتوان انتظار داشت هر خبر مثبت از مذاکرات به کاهش چشمگیر قیمت نفت منجر شود.
