به گزارش انرژی مدیا (آریا اکوپرس)، در این میان همچنین اهمیت گازسوز کردن ناوگان حمل ونقل عمومی کشور باوجود سهم موثر کمی وکیفی در کاهش هزینه های ارزی – ریالی کشور و اهمیت آن در پاکسازی بهینه هوای کشور همچنان در ابزارهای غیرقیمتی برای کنترل شتاب مصرف بنزین فراموش شده است.
فاصله قیمتی کم سی ان جی و بنزین
بررسی روند مصرف سوخت در سال‌های اخیر نشان می‌دهد که تثبیت نرخ بنزین و کاهش فاصله قیمتی آن با گاز طبیعی فشرده، انگیزه صاحبان خودرو را برای استفاده از این سوخت پاک کاهش داده است.
پیامد مستقیم این دگرگونی رفتاری، افت محسوس مصرف روزانه گاز طبیعی فشرده از سطح ۲۴ میلیون مترمکعب در سال‌های پایانی دهه گذشته به حدود ۱۵ تا ۱۶ میلیون مترمکعب در روز بوده است.
این افت تقاضا سبب شده که بخش قابل‌توجهی از سرمایه‌گذاری سه میلیارد دلاری انجام‌شده در توسعه زیرساخت‌ها، ایستگاه‌ها و شبکه انتقال گاز طبیعی فشرده در سراسر کشور بدون بهره‌برداری کامل و به صورت مغفول باقی بماند؛ آن هم در شرایطی که فرآیند تبدیل و دوگانه‌سوز کردن خودروها رشد ۶۴ درصدی را تجربه کرده و بستر لازم برای مصرف بیشتر این سوخت فراهم بوده است.
هرچند اجرای آزمایشی سیاستهای اصلاح الگوی توزیع و اصلاح ابزارهای کنترلی در سطح استانی نشان داده است که ایجاد انگیزه برای استفاده از سوخت‌های جایگزین، اثر آنی و مستقیمی بر بهینه‌سازی مصرف دارد.
به عنوان نمونه، تجربیات عملیاتی و منطقه‌ای اخیر از جمله اقدامات انجام‌شده در استان کرمان به روشنی نشان داد که با اصلاح فرآیند سوخت‌گیری و اعمال محدودیت بر کارت‌های غیراختصاصی، مصرف گاز طبیعی فشرده با جهش ۳۰ درصدی همراه شده و همزمان ۱۵ درصد از بار مصرف غیربهینه و نامتعارف سوخت در منطقه کاسته شده است.
این دستاورد تجربی حاکی از آن است که هدایت هدفمند تقاضا به سمت سوخت‌های گازی می‌تواند بخش قابل‌توجهی از ناترازی میان تولید و مصرف را بدون شوک‌های اقتصادی مهار کند.
ضروت گازسوز کردن ناوگان حمل ونقل عمومی
در این راستا، سیاست‌گذاران حوزه انرژی برای مهار هزینه‌های ناوگان پرپیمایش و حفظ تعادل در زنجیره حمل‌ونقل عمومی و شبه‌عمومی، تمرکز ویژه‌ای بر گازسوز کردن خودروهای فعال در بسترهای مسافربری آنلاین و سکوهای اینترنتی قرار داده‌اند.
با توجه به اینکه این گروه از رانندگان ماهانه مسافتی بیش از سه هزار کیلومتر را طی می‌کنند، تجهیز و تبدیل رایگان این ناوگان به سامانه‌های سوخت گاز طبیعی فشرده و گاز مایع با پشتیبانی و پوشش هزینه‌ای دولت در دستور کار قرار گرفته است.
این رویکرد ضمن اینکه دسترسی به سوخت اقتصادی‌تر را برای فعالان حوزه حمل‌ونقل ممکن می‌سازد، از افزایش بهای خدمات جابه‌جایی مسافر جلوگیری کرده و با آزادسازی ظرفیت‌های معطل‌مانده زیرساختی، مصرف کل بنزین کشور را به سوی تعادل و پایداری هدایت می‌کند.
ضرورت تولید خودروهای از پایه گازسوز
ناصر رئیسی‌فر، رئیس انجمن جایگاه‌داران سوخت تهران، درباره گازسوز کردن خودروها به انرژی مدیا گفت: این راهکار نیز باید از پایه و با برنامه‌ریزی صحیح دنبال شود.
به اعتقاد او، گازسوز کردن خودروها در صورتی می‌تواند قابل دفاع باشد که از همان ابتدا در خط تولید خودروسازان مورد توجه قرار گیرد، نه اینکه پس از تولید خودرو، تبدیل آن به شکل دستی و غیراستاندارد انجام شود.
او ادامه داد: این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که در سال‌های گذشته، بحث دوگانه‌سوز کردن خودروها عمدتاً به عنوان یکی از راهکارهای کاهش مصرف بنزین مطرح بوده، اما اجرای آن نیازمند فراهم شدن زیرساخت‌های لازم و توجه همزمان به مسائل فنی است.
از نگاه او، اگر قرار باشد خودروها از ابتدا برای استفاده از گاز طراحی و تولید شوند، فرآیند گازسوز شدن می‌تواند از مرحله تولید آغاز و پس از آن توسعه زیرساخت جایگاه‌های مربوط به آن دنبال شود.
رئیسی فر تاکید کرد: به بیان دیگر، مسئله فقط در دسترس بودن گاز یا حتی وجود جایگاه‌های عرضه آن خلاصه نمی‌شود؛ بلکه زنجیره‌ای از سیاست‌ها باید در کنار یکدیگر قرار گیرند. خودروساز، سیاست‌گذار، زیرساخت توزیع سوخت و مصرف‌کننده باید در یک مسیر مشخص حرکت کنند. در غیر این صورت، هر تصمیمی ممکن است به جای حل مسئله، تنها بخشی از آن را جابه‌جا کند.
از اولویت خارج شدن گازسوز شدن خودروها
رئیسی‌فر تأکید کرده در حال حاضر موضوع خودروهای گازسوز تا حدی تحت‌الشعاع بحث خودروهای برقی قرار گرفته است، اما از نگاه او تا زمانی که زیرساخت‌های لازم فراهم نشود، نمی‌توان درباره میزان صرفه‌جویی ناشی از تغییر سبد سوخت خودروها به شکل قطعی سخن گفت.
وی اضافه کرد: این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که افزایش قیمت بنزین بار دیگر این پرسش را پیش روی سیاست‌گذار قرار داده است که آیا اساساً همه ظرفیت‌های موجود برای کاهش مصرف بنزین فعال شده است یا خیر؟ اگر هدف اصلی سیاست‌گذاری، کنترل مصرف بنزین و مدیریت منابع سوختی کشور باشد، طبیعی است که صرفاً افزایش قیمت نباید تنها ابزار در دسترس دولت باشد.
این فعال در حوزه سوخت تصریح کرد: در چنین شرایطی، توسعه خودروهای دوگانه‌سوز از پایه می‌تواند یکی از موضوعاتی باشد که نیازمند بازنگری جدی است.
اگر خودروسازان داخلی از ابتدا خودروهایی تولید کنند که امکان استفاده از گاز را داشته باشند، بخشی از فشار تقاضا برای بنزین می‌تواند از مسیر تغییر نوع سوخت مدیریت شود. اما تحقق چنین هدفی نیازمند آن است که سیاست‌گذار تنها به توصیه اکتفا نکند و سازوکارهای مشخصی برای هدایت صنعت خودرو در نظر بگیرد.
فقدان سیاستهای تشویقی
رئیسی فر معتقد است مسئله مهم دیگر، نبود یا ضعف مشوق‌هایی است که بتواند مصرف‌کننده را نیز به سمت انتخاب سوخت‌های جایگزین سوق دهد: وقتی قرار است قیمت یک سوخت افزایش پیدا کند، منطقی است که همزمان گزینه‌های دیگری نیز برای مصرف‌کننده وجود داشته باشد تا تغییر رفتار مصرفی صرفاً به معنای تحمیل هزینه بیشتر نباشد. از این نظر، سیاست‌گذاری در حوزه سوخت باید از رویکرد صرفاً قیمتی فاصله بگیرد و مجموعه‌ای از ابزارها را به کار گیرد؛ از مشوق برای تولید خودروهای دوگانه‌سوز گرفته تا توسعه زیرساخت، ایجاد دسترسی مناسب به سوخت گاز و بررسی امکان استفاده از سوخت‌های دیگر در بخش حمل‌ونقل.
ضرورت استمرار طرح گازسوز کردن خودروها
او اضافه کرد: در همین چارچوب، گازسوز کردن خودروها باید نه به عنوان یک پروژه مقطعی، بلکه به عنوان بخشی از سیاست جامع سوخت کشور دیده شود. سال‌هاست درباره ظرفیت گاز برای استفاده در حمل‌ونقل صحبت می‌شود، اما چالش اصلی آن است که این ظرفیت چگونه باید به یک انتخاب واقعی برای مصرف‌کننده تبدیل شود.
وی ادامه داد: از سوی دیگر، تبدیل خودروهای موجود به خودروهای گازسوز نیز بدون توجه به مسائل فنی و ایمنی نمی‌تواند راهکار قابل اتکایی باشد.
رئیسی‌فر تأکید کرد: اگر قرار است چنین سیاستی دنبال شود، بهترین مسیر آن است که خودرو از ابتدا در کارخانه برای استفاده از گاز طراحی شود؛ به این ترتیب، مسئولیت ایمنی و استانداردهای فنی نیز از همان مرحله تولید مورد توجه قرار می‌گیرد.
به گفته این کارشناس حوزه سوخت، حتی در تصمیم اخیر مربوط به نرخ بنزین، مسئله زیرساخت مورد توجه کافی قرار نگرفته و در برخی جایگاه‌ها نازلها و نمایشگرها برای نمایش نرخ جدید آماده نبوده‌اند.
این مسئله از نگاه وی نشان می‌دهد که در تصمیمات حوزه سوخت، میان تصمیم‌گیری و آماده‌سازی زیرساخت فاصله وجود دارد؛ از این رو، اگر سیاست‌گذار امروز به دنبال کاهش مصرف بنزین است، شاید یکی از پرسش‌های اصلی این باشد که چرا پیش از افزایش قیمت، مجموعه سیاست‌هایی که می‌توانستند مصرف بنزین را کاهش دهند، به صورت کامل و هماهنگ اجرا نشده‌اند؟ چرا تولید خودروهای دوگانه‌سوز از پایه به یک اولویت جدی تبدیل نشده و چرا مشوق‌های لازم برای تغییر الگوی مصرف به اندازه کافی مورد توجه قرار نگرفته است؟/
