به گزارش انرژی مدیا ( آریا اکوپرس)، کشف میدان گازی تخته در استان فارس، در شرایطی که کشور با ناترازی فزاینده گاز و محدودیت تأمین انرژی خانگی وصنایع مواجه بوده، باعث گمانه زنی هایی بسیاری در این خصوص شده است.
برخی معتقدند؛ ذخایر قابل توجه این میدان و شیرین بودن گاز آن می‌تواند هزینه‌ها و پیچیدگی‌های فرآوری را کاهش دهد، اما در عین حال این سوال همچنان باقی است که آیا این کشف می‌تواند در کوتاه‌مدت به کمک شبکه گاز کشور بیاید یا حل بحران همچنان به سرمایه‌گذاری و توسعه زیرساخت‌ها وابسته خواهد بود؟
محمود خاقانی، کارشناس انرژی و مدیرکل پیشین وزارت نفت، در این باره ضمن تاکید بر اهمیت کشف میدان تخته به انرژی مدیا گفت: این میدان می‌تواند به تقویت ظرفیت تولید گاز کشور کمک کند، اما نباید انتظار داشت که به‌سرعت مشکل ناترازی را برطرف کند.
بحران تامین گاز صنایع
خاقانی با اشاره به تشدید مشکلات تأمین گاز در سال جاری گفت: شرایط در فصل سرد سال دشوارتر خواهد شد، چراکه از یک‌سو صنایع با محدودیت‌های تأمین گاز مواجه‌اند و از سوی دیگر، افزایش مصرف بخش خانگی در دوره‌های سرد، فشار بیشتری بر شبکه وارد می‌کند.
به گفته او، کشف میدان‌های جدید گازی، اتفاق مثبتی است، اما برای ارزیابی اثرگذاری آن‌ها باید دید چه زمانی امکان بهره‌برداری عملیاتی فراهم می‌شود.
موانع توسعه ظرفیت گازی
این کارشناس انرژی تأکید کرد که وجود ذخایر گازی به‌تنهایی به معنای دسترسی به گاز قابل مصرف نیست. میدان تخته با وجود برخورداری از ذخایر قابل توجه و شیرین بودن گاز، برای رسیدن به مرحله تولید به مجموعه‌ای از اقدامات فنی، اجرایی و مالی نیاز دارد؛ اقداماتی که اجرای آن‌ها زمان‌بر است و نمی‌توان از هم‌اکنون اثر فوری این میدان را بر تأمین گاز زمستانی قطعی دانست.
خاقانی در پاسخ به این پرسش که چرا ایران با وجود برخورداری از ذخایر عظیم گازی همچنان با ناترازی مواجه است؟ گفت: محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها، کمبود فناوری و ضعف سرمایه‌گذاری از جمله مشکلات اصلی ما در کشور است.
به اعتقاد او، توسعه میدان‌های موجود و حفظ ظرفیت تولید به‌ویژه در میدان مشترک پارس جنوبی، نیازمند فناوری‌های پیشرفته و سرمایه‌گذاری گسترده است؛ از جمله فناوری فشارافزایی که برای مقابله با افت فشار مخازن و حفظ سطح تولید اهمیت دارد.
او همچنین با اشاره به فرصت‌های ازدست‌رفته در برنامه‌های توسعه‌ای گذشته افزود: تأخیر در اجرای طرح‌های زیرساختی، از جمله طرح‌های مرتبط با توسعه میدان‌های گازی، بر تداوم مشکلات کنونی تأثیر گذاشته است.
به گفته این کارشناس، اگر سرمایه‌گذاری و اجرای برنامه‌های توسعه‌ای در زمان مناسب انجام می‌شد، امکان مدیریت بهتر ناترازی و حفظ ظرفیت تولید کشور وجود داشت.
مزیت های میدان گاز تخته
او با تاکید بر مزیتهای میدان تخته، شیرین بودن گاز آن و بی‌نیازی از فرایند شیرین‌سازی آن گفت: این مزیتی است که می‌تواند بخشی از مراحل فرآورش را حذف کند و هزینه‌های مربوط را کاهش دهد.
او یادآور شد: با این حال، بهره‌برداری از یک میدان جدید تنها با کشف ذخایر پایان نمی‌یابد و به حفاری، مطالعات تکمیلی، توسعه مخزن، تأمین تجهیزات، احداث تأسیسات و خطوط لوله و فراهم شدن امکان انتقال گاز نیاز دارد.
به گفته او، مجموعه این مراحل به سرمایه‌گذاری و مدیریت کارآمد نیاز دارد و با توجه به محدودیت منابع مالی و دشواری جذب سرمایه‌گذار داخلی و خارجی در شرایط کنونی، نمی‌توان انتظار داشت میدان تخته در زمانی کوتاه بحران گاز کشور را حل کند؛ از این رو، این میدان را باید ظرفیتی مهم برای تقویت تولید در سال‌های آینده دانست، نه جایگزینی فوری برای کمبود گاز موجود.
دیپلماسی انرژی در کنار توسعه زیرساخت‌ها
خاقانی در ادامه، بهبود روابط انرژی با کشورهای همسایه را یکی از راهکارهای مدیریت شرایط کنونی دانست و بر ضرورت تقویت دیپلماسی انرژی تأکید کرد.
به اعتقاد او، ایران باید در کنار توسعه میدان‌های داخلی و سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها، برای تأمین مطمئن‌تر گاز و گسترش همکاری‌های منطقه‌ای نیز برنامه‌ریزی کند.
او خاطرنشان کرد: قطعاً کشف میدان تخته می‌تواند به افزایش ظرفیت تولید و تقویت امنیت انرژی کشور کمک کند، اما حل پایدار ناترازی گاز مستلزم مجموعه‌ای از اقدامات هماهنگ شامل سرمایه‌گذاری و توسعه میدان‌ها، حفظ توان تولید مخازن موجود، تکمیل زیرساخت‌های انتقال و مدیریت مصرف است و بدون اجرای این اقدامات، حتی کشف ذخایر بزرگ گازی نیز لزوماً به معنای پایان محدودیت‌های گاز نخواهد بود.
ظرفیتهای مطلوب میدان گازی تخته
بر اساس اعلام وزارت نفت، میدان گازی تخته بیش از ۷ هزار و ۵۰۰ میلیارد فوت مکعب گاز درجا دارد که با احتساب ضریب بازیافت حدود ۷۲ درصد، نزدیک به ۵ هزار و ۷۰۰ میلیارد فوت مکعب آن قابل برداشت برآورد شده است؛ حجمی که معادل حدود ۱۵ سال تولید یک فاز استاندارد پارس جنوبی اعلام شده است.
ارزش اقتصادی ذخایر گاز و میعانات گازی این میدان نیز حدود ۴۵ میلیارد دلار برآورد شده است. این میدان در فاصله حدود ۱۰ کیلومتری شمال‌غرب شهر خنج و حدود ۳۵ کیلومتری میدان‌های گازی شانول و هما قرار دارد. طول آن حدود ۵۰ کیلومتر و عرض آن نزدیک به چهار کیلومتر اعلام شده و عملیات اکتشافی در عمق حدود پنج کیلومتری زمین به کشف مخزنی با ضخامت تقریبی ۴۵۰ متر منجر شده است.
پیچیدگی‌های زمین‌شناسی، از جمله گسل‌ها و تکرار لایه‌های زیرزمینی، از دشواری‌های عملیات اکتشاف این میدان بوده است.
کاهش هزینه بهره وری گاز تخته
یکی از مزیتهای مهم میدان گازی تخته، شیرین بودن گاز آن است؛ به این معنا که گاز میدان به فرایند شیرین‌سازی نیاز ندارد. این ویژگی می‌تواند هزینه‌های فرآورش و بهره‌برداری را کاهش دهد و مسیر آماده‌سازی گاز برای مصرف را کوتاه‌تر کند.
همچنین وجود میعانات گازی، ارزش اقتصادی این میدان را افزایش می‌دهد. با وجود این مزیت‌ها، کشف ذخایر قابل توجه به معنای رفع فوری ناترازی نیست.
برای بهره‌برداری تجاری، توسعه مخزن، تکمیل چاه‌ها، احداث تأسیسات مورد نیاز و اتصال میدان به شبکه انتقال ضروری است.
تاکنون زمان قطعی آغاز تولید تجاری و ظرفیت تولید روزانه این میدان به‌طور مشخص اعلام نشده است.صاحبنظران بر این باور هستند که اهمیت راهبردی میدان تخته در گرو تبدیل ذخایر زیرزمینی به تولید واقعی است.در این میان، تسریع در اجرای طرح توسعه و اعلام برنامه زمان‌بندی بهره‌برداری می‌تواند مشخص کند که این کشف چه زمانی به پشتیبانی از صنایع، نیروگاه‌ها و شبکه گاز کشور کمک خواهد کرد./
