به گزارش برق مدیا، ارزیابی‌ها نشان می‌دهد تداوم قطعی‌های برق، اختلال در فعالیت خطوط تولید و مشکلات زنجیره تامین، هزینه‌های تولید این صنعت را افزایش داده و به گفته فعالان این حوزه، آثار آن از تولید قوطی و درب کنسرو تا فرآیند نهایی تولید و کنترل کیفیت محصولات امتداد یافته است. از سوی دیگر، افزایش نیاز به محصولات کنسروی در شرایط بحرانی و ضرورت تامین بازار داخلی، اهمیت استمرار تولید در این صنعت را دوچندان کرده است.
عضو هیات‌رئیسه اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی البرز، در گفت‌وگو با «برق مدیا»، با اشاره به آثار قطعی‌های مکرر برق بر فعالیت بسیاری از صنایع، از جمله صنعت کنسروسازی، از افزایش حداقل 3 تا ۳.۵ درصدی هزینه‌های تولید و کاهش حداقل ۱۵ درصدی میزان تولید خبر داد و گفت این مشکلات تنها به کارخانه‌های کنسروسازی محدود نمی‌شود، بلکه تولیدکنندگان قوطی، درب و سایر حلقه‌های زنجیره تامین را نیز تحت تاثیر قرار داده است. به گفته حسین بیگ محمدزاده، افزایش هزینه‌های سربار، فشار بر سرمایه در گردش و مشکلات تامین انرژی در نهایت می‌تواند قیمت تمام‌شده را افزایش داده و بر کیفیت محصولات نیز اثر بگذارد.
صنعت کنسروسازی یکی از بخش‌های مهم صنایع غذایی کشور است که در سال‌های اخیر با مجموعه‌ای از چالش‌های تولیدی، اقتصادی و زیرساختی مواجه شده است. قطعی‌های مکرر برق از مهم‌ترین مشکلات این صنعت به شمار می‌رود؛ چراکه توقف خطوط تولید علاوه بر کاهش ظرفیت تولید، هزینه‌های سربار کارخانه‌ها را افزایش داده و می‌تواند بر کیفیت محصولات نیز اثرگذار باشد. این مشکل تنها به کارخانه‌های کنسروسازی محدود نمی‌شود و تولیدکنندگان قوطی، درب، بسته‌بندی و تامین‌کنندگان مواد اولیه را نیز درگیر می‌کند.
صادرات نیز اگرچه می‌تواند به تامین ارز و نقدینگی واحدهای تولیدی کمک کند، اما نوسانات بازار، مقررات تجاری و نگرانی از کمبود برخی محصولات در بازار داخلی، برنامه‌ریزی صادراتی را با چالش مواجه کرده است. در مجموع، استمرار تولید در این صنعت نیازمند تامین پایدار انرژی، کاهش اختلالات زنجیره تامین و تسهیل دسترسی تولیدکنندگان به سرمایه در گردش است.
بیگ‌محمدزاده همچنین درباره صادرات محصولات کنسروی تاکید کرد که با وجود کاهش مقطعی صادرات به دلیل نگرانی از کمبود در بازار داخلی، نیاز واحدهای تولیدی به نقدینگی و سرمایه در گردش موجب شده صادرات دوباره در دستور کار قرار گیرد.
گفت‌وگو «برق مدیا» با حسین بیگ محمدزاده عضو هیات‌رئیسه اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی البرز در خصوص چالش‌های صنعت کنسروسازی را در ادامه می‌خوانید.
****
جناب محمدزاده با توجه به قطعی‌های مکرر برق در تابستان، این خاموشی‌ها چه تاثیری بر تولید، هزینه‌ها و عملکرد صنعت کنسروسازی داشته است؟ از سوی دیگر ما شاهد افزایش تقاضا برای محصولات کنسروی در دوره جنگ بوده‌ایم، این محدودیت‌ها تا چه اندازه توان تولید و تامین نیاز بازار را تحت تاثیر قرار داده و تداوم قطعی برق در زمستان چه پیامدهایی برای این صنعت خواهد داشت؟
قطعی برق به‌طور میانگین ۳ تا ۳.۵ درصد به هزینه‌های تولید و قیمت تمام‌شده کالاها اضافه می کند. از سوی دیگر، تولیدکنندگان برای جلوگیری از توقف خطوط تولید ناچار به به‌کارگیری راهکارهای جایگزین، از جمله تاامین سوخت می‌شوند؛ اما تناقض اینجاست که پس از آن، تولیدکننده به دلیل تهیه سوخت (مانند گازوئیل) با بازخواست و برچسب قاچاق مواجه می‌شود. این پرسش مطرح است که آیا می‌توان کارخانه‌ای با حجم بالای از نیروی انسانی را به دلیل قطعی برق تعطیل کرد؟ در مجموع، این وضعیت به معضلی فرسایشی، پرهزینه و آسیب‌زا برای بخش تولید تبدیل شده است.
علاوه بر قطعی برق ومشکلاتی که اشاره کردید در مجموع تا چه میزان شاهد افت تولید در این صنعت بوده‌ایم؟
چالش‌ها و مشکلاتی که در حال حاضر این موضوع حداقل ۱۵ درصد روی میزان تولید تاثیر منفی می‌گذارد و آن را کاهش می‌دهد.
آیا می‌توان گفت این تغییر، نشان‌دهنده کاهش ۱۵ درصدی در میزان تولید است؟
بله، چه‌بسا این میزان بیشتر هم باشد. زیرا وقتی تولید ما ۱۵ درصد کاهش پیدا می‌کند، تولیدکننده‌ای که قوطی مورد نیاز ما را تامین می‌کند نیز با همین چالش مواجه می‌شود. تولیدکننده درب قوطی و سایر تامین‌کنندگان زنجیره نیز شرایط مشابهی خواهند داشت. بنابراین، این مسئله تنها به کارخانه کنسروسازی محدود نمی‌شود، بلکه کل زنجیره تامین را تحت تاثیر قرار می‌دهد.
با توجه به شرایط موجود، هزینه‌های تولید در صنعت کنسروسازی تا چه میزان افزایش یافته است و مهم‌ترین عوامل موثر بر این افزایش چه عواملی بوده است؟
ما در صنعت غذا با کارخانه‌هایی مواجه هستیم که به هر حال فروش قابل‌توجهی دارند. به‌عنوان مثال، هزینه‌های سربار این کارخانه‌ها حدود ۲۱ درصد بوده که با توجه به شرایط کنونی به این هزینه‌ها در حدودا ۳ تا ۳.۵ درصد به هزینه‌های آنها اضافه شده است؛ به این معنا که در مجموع، حدود ۲۰ درصد از هزینه‌های این مجموعه‌ها تحت تاثیر چالش‌های اخیر افزایش پیدا کرده است.
این افزایش هزینه‌های تولید چه تبعاتی برای صنعت کنسروسازی داشته است و بیشترین تأثیر آن بر قیمت محصولات، تولید و سودآوری واحدهای تولیدی چگونه بوده است؟
به هر حال، افزایش هزینه‌های تولید به‌طور مستقیم و غیرمستقیم بر عملکرد این صنعت تاثیر می‌گذارد. از یک سو، افزایش هزینه‌ها ناگزیر به افزایش قیمت نهایی محصولات منجر می‌شود و از سوی دیگر، فشارهای مالی ممکن است توان تولیدکنندگان برای حفظ کیفیت مواد اولیه و محصول نهایی را کاهش دهد. همچنین، زمانی که به دلیل مشکلات اقتصادی یا افزایش هزینه‌ها، یک خط تولید متوقف یا با ظرفیت کمتری فعالیت می‌کند، این مسئله می‌تواند علاوه بر کاهش میزان تولید، بر روند کنترل کیفیت و کیفیت نهایی محصولات نیز تاثیرگذار باشد. در نهایت، تداوم این شرایط می‌تواند توان رقابتی واحدهای تولیدی و دسترسی مصرف‌کنندگان به محصولات باکیفیت و با قیمت مناسب را تحت تاثیر قرار دهد.
و به مرور در کنترل کیفی این فرهنگ ایجاد می‌شود که «آقا، دیگر این مشکل اجتماعی است» و در نتیجه، خیلی از موارد نادیده گرفته شود.
در نتیجه، آیا می‌توان گفت که سطح انتظارات کیفی نیز کاهش پیدا می‌کند؟
بطور حتم. به مرور شاهد آن هستیم که سطح توقع کیفی محصولات کاهس می‌یابد. می‌دانید؟ وقتی نظم وجود نداشته باشد، شرایط به همین سمت می‌رود. به طور مثال شما یک زمانی در خانه خودتان می‌گویید خانه من باید تمیز باشد. می‌روید دستشویی و می‌آیید، می‌خواهید بیرون بیایید دستتان را می‌شویید، از بیرون می‌خواهید وارد خانه شوید دستتان را می‌شویید و بعد می‌روید غذا درست می‌کنید. حالا فرض کنید شرایط مملکت به شکلی شود که شما خیلی از مواقع به خانه می‌روید و آب قطع باشد. طبیعی است که این شرایط به‌تدریج روی فرهنگ، نظم و رعایت استانداردها تاثیر می‌گذارد و نظم و روتین قبلی حذف می‌شود، این روند می‌تواند در واحدهای تولیدی هم رخ دهد.
در بخش صادرات وضعیت چگونه بوده است؟ با توجه به اینکه گفته می‌شود حدود ۵۰ درصد ظرفیت ما به صادرات اختصاص پیدا می‌کند، این بخش در این مدت در چه سطحی فعالیت داشته است؟
روند صادرات تغییر چندانی نداشته و در این زمینه می‌توان گفت که تا حد زیادی تصمیم‌گیری درباره میزان صادرات در اختیار خود تولیدکنندگان است. برای مثال، ما در مقطعی میزان صادرات را کاهش دادیم، چون احساس می‌کردیم وقتی در بازار داخلی با کمبود مواجه هستیم، صادرات کردن چندان منطقی نیست.
اما پس از مدتی، تحت فشارهای مالی قرار گرفتیم؛ چراکه بازارهای صادراتی به هر حال منبع تأمین نقدینگی برای ما هستند. از طرف دیگر، بانک‌ها هم معمولا در شرایط سخت اقتصادی چندان همراه نیستند؛ به قول معروف، «در هوای ابری چترها را جمع می‌کنند و در هوای آفتابی چتر را به دستت می‌دهند!» واقعیت این است که شرایط تأمین مالی همواره برای تولیدکنندگان آسان نیست.
به همین دلیل، به‌تدریج این نگاه که صادرات را متوقف کنیم، در تصمیم‌گیری‌های ما کمرنگ شد و به این نتیجه رسیدیم که صادرات نیز باید ادامه پیدا کند. به هر حال، برای تأمین سرمایه در گردش و پوشش هزینه‌های تولید، به‌ویژه در شرایط تورمی، نیاز به نقدینگی داریم و صادرات می‌تواند بخشی از این نیاز را تامین کند.
بنابراین، در حال حاضر خود ما به‌طور مستمر در حال صادرات هستیم و تا زمانی که صادرات انجام می‌شود و بازارهای صادراتی فعال هستند، از نظر تأمین نقدینگی و گردش مالی با مشکل کمتری مواجه خواهیم بود.
